سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

صاحب ناسی, احمدعلی, حاجی اسماعیلی حسین آبادی, محمدرضا, مطیع, مهدی. (1400). جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت. , 18(34), 31-52. doi: 10.30513/qd.2021.664.1157
احمدعلی صاحب ناسی; محمدرضا حاجی اسماعیلی حسین آبادی; مهدی مطیع. "جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت". , 18, 34, 1400, 31-52. doi: 10.30513/qd.2021.664.1157
صاحب ناسی, احمدعلی, حاجی اسماعیلی حسین آبادی, محمدرضا, مطیع, مهدی. (1400). 'جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت', , 18(34), pp. 31-52. doi: 10.30513/qd.2021.664.1157
صاحب ناسی, احمدعلی, حاجی اسماعیلی حسین آبادی, محمدرضا, مطیع, مهدی. جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت. , 1400; 18(34): 31-52. doi: 10.30513/qd.2021.664.1157

جایگاه نیازهای اولیه و اساسی انسان در آیات قرآن با نگاهی به نظریه یوهان گالتونگ در مقولۀ صلح و خشونت

آموزه‌های قرآنی
مقاله 3، دوره 18، شماره 34، آذر 1400، صفحه 31-52    اصل مقاله (516.31 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/qd.2021.664.1157
نویسندگان
احمدعلی صاحب ناسی1؛ محمدرضا حاجی اسماعیلی حسین آبادی* 2؛ مهدی مطیع3
1دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه اصفهان
2گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان
3علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اهل بیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان
چکیده
از نگاه «یوهان گالتونگ» جنگ صرفاً یک شکل از خشونت است و صلح با ترک مخاصمه به دست نمی‌آید، بلکه در نبود خشونت محقق می‌گردد. گالتونگ خشونت را «اختلال و آسیب قابل اجتناب در مسیر تأمین نیازهای اولیۀ انسان‌ها» می‌داند. از این دیدگاه، خشونت بی‌عدالتی است و هر خشونتی سرآغاز زنجیرۀ خشونت‌های بعدی می‌شود. پس برای رسیدن به صلح باید چرخۀ خشونت قطع شود و این امر جز با برچیده شدن مناسبات ناعادلانه و تبعیض‌آمیز در میان ملت‌ها محقق نمی‌شود. از نظر او، فرهنگ منشأ این نوع مناسبات است و دین که از مؤلفه‌های اصلی فرهنگ است، نقش مهمی در برقراری صلح یا رواج خشونت دارد.
مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر این است که نیازهای اولیه و اساسی انسان در آموزه‌های قرآنی چه جایگاهی دارند؟ آیا این نیازها در قرآن محترم شمرده و به رسمیت شناخته شده‌اند؟ پاسخ مثبت به این پرسش به معنای صلح‌محور بودن و پاسخ منفی به آن به معنای خشونت‌محور بودن آموزه‌های اسلامی ـ قرآنی خواهد بود. این پژوهش که به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده، در پایان نتیجه می‌گیرد که نیازهای اولیه و اساسی انسان از جایگاه والایی در قرآن برخوردارند و قرابت مفاهیم «فساد» و «سیئه» با «خشونت» و قرابت مفهوم «محاربه به قصد فساد فی‌الارض» با «تروریسم»، نشان‌دهندۀ عزم اسلام برای مبارزه با خشونت و تروریسم است.
کلیدواژه‌ها
اسلام؛ خشونت؛ صلح؛ قرآن؛ نیازهای اولیه؛ یوهان گالتونگ
مراجع
  1. اکبری چایی‌چی، رسول، بررسی نظریات معاصر درباره رابطۀ دین با جنگ و صلح و جستجوی مبانی صلح در قرآن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته ادیان و عرفان، به راهنمایی مهدی حسن‌زاده و منصور معتمدی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، 1391 ش.
  2. پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول)، چاپ چهارم، تهران، دنیای دانش، 1382 ش.
  3. حیدر قزلباش، محمدعارف، صلح و خشونت از دیدگاه قرآن و حدیث و پاسخ به شبهات، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، به راهنمایی فتح‌اللّٰه نجارزادگان، قم، جامعة المصطفی العالمیه، 1384 ش.
  4. راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، بیروت ـ دمشق، دار العلم ـ الدار الشامیه، 1412 ق.
  5. صباغچی فیروزآباد، یحیی، مبانی نظری صلح و خشونت در اسلام، رساله دکتری رشته فلسفه دین و مسائل جدید کلامی، به راهنمایی عباس ایزدپناه، محسن جوادی، محمد لگنهاوسن و غلامحسین روحی، قم، دانشگاه قم، 1393 ش.
  6. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417 ق.
  7. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368 ش.
  8. مغنیه، محمدجواد، تفسیر کاشف، ترجمه موسی دانش، قم، بوستان کتاب، 1378 ش.
  9. مکارم شیرازی، ناصر، الامثل فی تفسیر کتاب اللّٰه المنزل، قم، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب‰ ، 1421 ق.
  10. هاشمی شاهرودی، سیدمحمود، «محارب کیست و محاربه چیست؟ (بحثی در شناخت موضوع حدّ محارب)»، فصلنامه فقه اهل بیتŒ، شماره 11ـ12، پاییز و زمستان 1376 ش.
  11. Abu-Nimer, Mohammed, Nonviolence and Peace Building in Islam: Theory and Practice, Gainesville, Florida, University Press of Florida, 2003.
  12. Galtung, Johan, “Cultural Violence”, Journal of Peace Research, Vol. 27(3): 291-305, Sage Publications, Ltd., Aug. 1990, Available at: <https://www.jstor.org/stable/423472>.
  13. Id., “Violence, Peace, and Peace Research”, Journal of Peace Research, Vol. 6(3): 167-191, Sage Publications, Ltd., 1969, Available at: <http://www.jstor.org/stable/422690>.
  14. Galtung, Johan & Dietrich Fischer, Johan Galtung, Pioneer of Peace Research, Springer Briefs on Pioneers in Science and Practice 5, 2013.
  15. Merriam-Webster Dictionary, Retrieved March 27, 2020, <www.merriam-webster.com>.
  16. Sachedina, Abdulaziz, The Islamic Roots of Democratic Pluralism, Oxford, Oxford University Press, 2000.
  17. Silvestri, Sara & James Mayall, The Role of Religion in Conflict and Peacebuilding, London, British Academy, September 2015.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,445
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 490