سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

مقصودی, رضا, محقق داماد, سیدمصطفی, علامه, سیدمهدی, مظلوم رهنی, علیرضا, اسدی کوه باد, هرمز. (1402). شرط خلاف مقتضای ذات عقد. , 15(27), 317-336. doi: 10.30513/cjd.2021.1892.1355
رضا مقصودی; سیدمصطفی محقق داماد; سیدمهدی علامه; علیرضا مظلوم رهنی; هرمز اسدی کوه باد. "شرط خلاف مقتضای ذات عقد". , 15, 27, 1402, 317-336. doi: 10.30513/cjd.2021.1892.1355
مقصودی, رضا, محقق داماد, سیدمصطفی, علامه, سیدمهدی, مظلوم رهنی, علیرضا, اسدی کوه باد, هرمز. (1402). 'شرط خلاف مقتضای ذات عقد', , 15(27), pp. 317-336. doi: 10.30513/cjd.2021.1892.1355
مقصودی, رضا, محقق داماد, سیدمصطفی, علامه, سیدمهدی, مظلوم رهنی, علیرضا, اسدی کوه باد, هرمز. شرط خلاف مقتضای ذات عقد. , 1402; 15(27): 317-336. doi: 10.30513/cjd.2021.1892.1355

شرط خلاف مقتضای ذات عقد

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 12، دوره 15، شماره 27، خرداد 1402، صفحه 317-336    اصل مقاله (403.35 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2021.1892.1355
نویسندگان
رضا مقصودی1؛ سیدمصطفی محقق داماد* 2؛ سیدمهدی علامه3؛ علیرضا مظلوم رهنی4؛ هرمز اسدی کوه باد5
1دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2استاد گروه حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3استادیار گروه حقوق، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
4استادیار گروه حقوق، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
5استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران
چکیده
بند 1 ماده 233 قانون مدنی، یکی از شرایط اختصاصی صحت شرط را سازگاری آن با مقتضای عقد می‌داند. اما نسبت به مبنای بطلان شرطِ خلاف مقتضای عقد و اینکه ضابط در تعیین و تمییز مقتضای ذات از اطلاق چیست، ساکت است. لذا حکم مذکور جامع و روشن نبوده، ناکافی است. این نقص و اجمال، موجب اختلاف‌نظر بین نویسندگان حقوق مدنی شده است. نگارندگان با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، ابتدا مبانی نظری حکم مذکور شامل برهان عقلی و برهان نقلی را در آثار فقهی احصا و تبیین نموده، سپس از بین تفاسیر موجود در معیار تشخیص اقتضای ذات از اطلاق، نظریۀ عناصرشناسی عقود را ترجیح داده، برمی‌گزینند. پس هر شرطی که ضد یکی از عناصر عمومی یا اختصاصی عقدی باشد، به جهت تضاد درون آن شرط در رابطه با آن عقد، مانع تحقق عقد و مخالف مقتضای ذات عقد است.
کلیدواژه‌ها
شرط؛ مقتضای عقد؛ اثر عقد؛ عناصر عقد
مراجع
  1. امامی خوانساری، محمد، الحاشیة الثانیة علی المکاسب، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، بی‌تا.
  2. انصاری، مرتضی بن محمدامین، فرائد الاصول، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1434 ق.
  3. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، فلسفه اعلی در علم حقوق، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1382 ش.
  4. همو، فلسفه حقوق مدنی، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1390 ش.
  5. شهیدی، مهدی، حقوق مدنی ـ جلد چهارم: شروط ضمن عقد، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1393 ش.
  6. طهرانی نجفی، محمدهادی، ذخائر النبوة فی الخیارات و الصلح، اهواز، مکتبة دار العلم للآیة الحجة البهبهانی، 1390 ق.
  7. علامه، مهدی، شروط باطل و تأثیر آن در عقود، تهران، میزان، 1387 ش.
  8. علامه فانی اصفهانی، علی، کتاب الاجاره، قم، بی‌نا، 1403 ق.
  9. علی‌آبادی، علی، «تحلیل مبنای بطلان شرط خلاف مقتضای عقد»، فصلنامه مقالات و بررسی‌ها، سال سی و ششم، شماره 73، تابستان 1382 ش.
  10. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، تهران، انتشار، 1376 ش.
  11. کاشف‌الغطاء، محمدحسین بن محمدرضا، تحریر المجله، تهران، مجمع تقریب مذاهب اسلامی، 1390 ش.
  12. محقق داماد، سیدمصطفی، نظریه عمومی شروط و التزامات، ج1، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1398ش.
  13. همو، نظریه عمومی شروط و التزامات، ج2، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1397 ش.
  14. موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، کتاب البیع، قم، اسماعیلیان، 1368 ش.
  15. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن، رساله در شروط ضمن عقد، تصحیح و ترجمه امیر بارانی بیرانوند و فاطمه امیری پاک، تهران، خرسندی، 1396 ش.
  16. نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی ثوبه الجدید، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیتŒ، 1437 ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 7,120
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 842