سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

اصغری, عبدالرضا, علیزاده, مهدی. (1401). بررسی و نقد نظریۀ شخصی‌انگاری تملک انفال و اموال عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران. , 14(26), 21-46. doi: 10.30513/cjd.2021.1833.1338
عبدالرضا اصغری; مهدی علیزاده. "بررسی و نقد نظریۀ شخصی‌انگاری تملک انفال و اموال عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران". , 14, 26, 1401, 21-46. doi: 10.30513/cjd.2021.1833.1338
اصغری, عبدالرضا, علیزاده, مهدی. (1401). 'بررسی و نقد نظریۀ شخصی‌انگاری تملک انفال و اموال عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران', , 14(26), pp. 21-46. doi: 10.30513/cjd.2021.1833.1338
اصغری, عبدالرضا, علیزاده, مهدی. بررسی و نقد نظریۀ شخصی‌انگاری تملک انفال و اموال عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران. , 1401; 14(26): 21-46. doi: 10.30513/cjd.2021.1833.1338

بررسی و نقد نظریۀ شخصی‌انگاری تملک انفال و اموال عمومی در فقه امامیه و حقوق ایران

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 2، دوره 14، شماره 26، اسفند 1401، صفحه 21-46    اصل مقاله (446.5 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2021.1833.1338
نویسندگان
عبدالرضا اصغری* 1؛ مهدی علیزاده2
1عضو هیات علمی دانشگاه رضوی
2دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه علوم اسلامی رضوی
چکیده
ماهیت اختصاص انفال و چگونگی تملک آن‌ها در فقه و حقوق، نقش بسزایی در حفظ ثروت‌ها و اموال عمومی دارد. شرایط و مقتضیات زمان و مکان عصر غیبت به تدریج فقها را بر آن داشت تا با استدلال به برخی ادله، به سوی تعدیل ماهیت حاکمیتی انفال گرایش پیدا کنند و قائل به شخصی‌انگاری تملک افراد جامعه در بهره‌بری از انفال و اموال عمومی شوند و فتاوای آنان میل پیدا کند به اینکه برای تملک انفال در عصر غیبت، نیازی به اذن از فقیه جامع شرایط و حاکمیت اسلامی نیست. استمرار چنین روندی، اشکالات زیادی دارد و بدون توجه به نقش حکومتی و تمدنی فقه در زمان کنونی، پیامدهای نامطلوبی برای اجتماع ایجاد می‌شود و باعث از بین رفتن بسیاری از ثروت‌ها و اموال عمومی، تخریب فزایندۀ محیط زیست و ایجاد اختلال در نظام اجتماعی می‌گردد.
این نوشتار کوشیده است تا بر پایۀ اسناد به روش توصیفی و تحلیلی، متن ادلۀ گرایش فقها و مراجع به شخصی‌انگاری تملک انفال در عصر غیبت را تبیین و پیامدهای آن را بررسی کند و به استناد ادله‌ای مانند اصول مذهب، بنای عقلا، ماهیت انفال و احکام ثانوی، نظر مناسب با شرایط و اقتضائات عصر معاصر، یعنی مالکیت حاکمیتی انفال در عصر غیبت و ضرورت نیاز به اذن گرفتن از حاکمیت اسلامی و فقیه جامع شرایط در تملک انفال و اموال عمومی را همراه با مبانی و ادلۀ آن ارائه دهد.
 
کلیدواژه‌ها
انفال؛ اموال عمومی؛ مباحات؛ مشترکات؛ مالکیت؛ احیا؛ حیازت
مراجع
  1. ابن ادریس حلّی، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1410 ق.
  2. ابوصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، تصحیح رضا استادی، اصفهان، مکتبة الامام امیرالمؤمنین‰، 1403 ق.
  3. انصاری، مرتضی بن محمدامین، کتاب الخمس، قم، لجنة تحقیق تراث الشیخ الاعظم، 1415 ق.
  4. تصویب‌نامۀ راجع به جنگل‌ها، مصوب 1303.
  5. حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1387 ق.
  6. حسینی سیستانی، سیدعلی، منهاج الصالحین، مشهد، دفتر آیةاللّٰه سیستانی، 1427 ق.
  7. صافی گلپایگانی، لطف‌اللّٰه، هدایة العباد، قم، دار القرآن الکریم، 1413 ق.
  8. صدر، سیدمحمدباقر، اقتصادنا، چاپ دوم، قم، بوستان کتاب، 1425 ق.
  9. صفایی، سیدحسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اشخاص و اموال، چاپ نهم، تهران، میزان، 1388 ش.
  • طباطبایی حائری، سیدعلی بن محمدعلی، ریاض المسائل فی بیان احکام الشرع بالدلائل، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1412 ق.
  • طباطبایی حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة الوثقی، چاپ چهارم، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، 1404 ق.
  • طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، چاپ سوم، تهران، المکتبة المرتضویه، 1387 ق.
  • همو، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت، دار الکتاب العربی، 1390 ق.
  • علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق.
  • همو، مختلف الشیعة فی احکام الشریعه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1412ش.
  • قانون اساسی، مصوب 1358 ش.
  • قانون زمین شهری، مصوب 1366 ش.
  • قانون مدنی، مصوب 1307 ش.
  • قانون معادن، مصوب 1377 ش.
  • کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اموال و مالکیت، چاپ هفدهم، تهران، میزان، 1386 ش.
  • محقق حلّی، ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، قم، مؤسسة سیدالشهداء‰ العلمیه، 1364 ش.
  • همو، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، تهران، استقلال، 1409 ق.
  • مفید، محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی، المقنعه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1410 ق.
  • منتظری، حسین‌علی، توضیح المسائل، چاپ شانزدهم، تهران، تفکر، 1377 ش.
  • موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، تحریر الوسیله، چاپ دوم، نجف، مطبعة الآداب، 1390 ق.
  • همو، کتاب البیع، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1421 ق.
  • موسوی خویی، سیدابوالقاسم، مستند العروة الوثقی؛ کتاب الخمس، قم، لطفی، 1364 ش.
  • همو، مصباح الفقاهه، تقریر محمدعلی توحیدی تبریزی، چاپ دوم، نجف، المکتبة الحیدریه، 1378 ق.
  • همو، منهاج الصالحین، چاپ بیست و هشتم، قم، مدینة العلم، 1410 ق.
  • نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تحقیق عباس قوچانی، چاپ سوم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1367 ش.
  • وحید خراسانی، حسین، منهاج الصالحین، قم، مدرسه امام باقرالعلوم‰، 1392 ش.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 954
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 454