سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

حاجیان فروشانی, زهره, حمیدی, محمدرضا. (1401). امکان‌سنجی تجویز سقط جنین ناقص‌الخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه. , 14(26), 129-150. doi: 10.30513/cjd.2021.684.1143
زهره حاجیان فروشانی; محمدرضا حمیدی. "امکان‌سنجی تجویز سقط جنین ناقص‌الخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه". , 14, 26, 1401, 129-150. doi: 10.30513/cjd.2021.684.1143
حاجیان فروشانی, زهره, حمیدی, محمدرضا. (1401). 'امکان‌سنجی تجویز سقط جنین ناقص‌الخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه', , 14(26), pp. 129-150. doi: 10.30513/cjd.2021.684.1143
حاجیان فروشانی, زهره, حمیدی, محمدرضا. امکان‌سنجی تجویز سقط جنین ناقص‌الخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه. , 1401; 14(26): 129-150. doi: 10.30513/cjd.2021.684.1143

امکان‌سنجی تجویز سقط جنین ناقص‌الخلقه توسط قاعدۀ لاحرج از منظر فقه امامیه

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 6، دوره 14، شماره 26، اسفند 1401، صفحه 129-150    اصل مقاله (450.84 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2021.684.1143
نویسندگان
زهره حاجیان فروشانی* 1؛ محمدرضا حمیدی2
1استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2استادیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
چکیده
تولد نوزادانِ دارای معلولیت‌های جسمی و ذهنی در همۀ جوامع و همۀ زمان‌ها کم و بیش اتفاق می‌افتد. در زمان حاضر، به کمک آزمایش‌های پزشکی می‌توان برخی از این گونه بیماری‌ها را در زمان بارداری تا حد اطمینان‌بخشی تشخیص داد. دشواری پرورش چنین نوزادانی در کنار حرمت اولیۀ سقط جنین، رواییِ سقط جنین‌های معیوب را فراروی پژوهشگران فقه و حقوق قرار می‌دهد. بیشترِ فقیهان معاصر، روایی سقط جنین معیوب را با کم و زیادهایی پذیرفته و آن را با استناد به قاعدۀ «نفی حرج» مستدل کرده‌اند؛ نتیجه‌ای که در ماده واحدۀ مصوب 1384، نمود حقوقی نیز یافت. در نوشتار حاضر، مسئلۀ مستحدث یادشده از نظر فقهی مورد بررسی قرار گرفته و استدلال فقیهان در این زمینه از نظر صغروی (حرجی بودن ادامۀ بارداری)، کبروی (قابلیت قاعدۀ لاحرج در مجاز کردن سقط جنین) و موضوع‌شناسی (ماهیت نباتی جنین) به چالش کشیده شده است. التزام به روایی سقط جنین در مورد یادشده، مبانی، توابع و الزاماتی دارد که حتی قائلان به آن نیز نمی‌توانند آن‌ها را مورد پذیرش قرار دهند.
 
کلیدواژه‌ها
سقط جنین؛ سقط درمانی؛ جنین‌های معیوب؛ نفی حرج
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. آسمانی، امید و دیگران، «چالش‌های اجرایی قواعد نفی عسر و حرج، لاضرر و اضطرار در سقط درمانی»، فصلنامه فقه پزشکی، سال دوم، شماره‌های 3ـ4، تابستان و پاییز 1389 ش.
  3. آل کاشف‌الغطاء، علی بن محمدرضا، النور الساطع فی الفقه النافع، نجف اشرف، مطبعة الآداب، 1381 ق.
  4. بهجت، محمدتقی، استفتائات، قم، دفتر معظم‌له، 1428 ق.
  5. تبریزی، جواد بن علی، صراط النجاة، قم، دار الصدیقة الشهیده، 1427 ق.
  6. ترحینی عاملی، سیدمحمدحسین، الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیه، قم، دار الفقه، 1427 ق.
  7. جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیه، حاشیه سیدمحمد کلانتر، قم، کتاب‌فروشی داوری، 1410 ق.
  8. جعفری، محمدتقی، رسائل فقهی، تهران، کرامت، 1419 ق.
  9. جمعی از پژوهشگران، سقط جنین از منظر پزشکی، اخلاقی، فقهی و حقوقی، تهران، سمت، 1388 ش.
  • جمعی از مؤلفان، مجله فقه اهل بیتŒ (فارسی)، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیتŒ، 1388 ش.
  • حرّ عاملی، محمد بن حسن، الفصول المهمة فی اصول الائمة ـ تکملة الوسائل، قم، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا‰، 1418 ق.
  • همو، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1409ق.
  • حسینی حائری، سیدکاظم، الفتاوی المنتخبة (مجموعة اجابات فی فقه العبادات و المعاملات)، قم، دار التفسیر، 1388 ش.
  • حسینی خامنه‌ای، سیدعلی بن سیدجواد، اجوبة الاستفتائات، چاپ سوم، بیروت، الدار الاسلامیه، 1420 ق.
  • حسینی سیستانی، سیدعلی، الفتاوی المیسَّره، قم، دفتر معظم‌له،1416 ق.
  • حسینی شبر، سیدعلی، العمل الابقی فی شرح العروة الوثقی، نجف اشرف، مطبعة النجف، 1383 ق.
  • حسینی شیرازی، سیدمحمد، الفقه، المرور و آداب السفر، بیروت، مؤسسة المجتبی، 1421 ق.
  • حیدری، سید علی‌نقی، اصول الاستنباط، قم، لجنة ادارة الحوزة العلمیه، 1412 ق.
  • خرازی، محسن، «سقط جنین»، مجله فقه اهل بیتŒ، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیتŒ، بی‌تا.
  • رضایی راد، عبدالحسین، درسنامه مبادی علم فقه، تهران، مجد، 1398 ش.
  • زاهدی انارکی، فرزانه و دیگران، «نگاهی فلسفی به عاقبت جنین ناهنجار از منظر ملاصدرا»، مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره هفتم، شماره 5، دی1393 ش.
  • سبحانی تبریزی، جعفر، ارشاد العقول الی مباحث الاصول، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1424 ق.
  • همو، الرسائل الاربع، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1415 ق.
  • شبیری زنجانی، سیدموسی، کتاب نکاح، قم، رای‌پرداز، 1419 ق.
  • شریف کاشانی، ملاحبیب‌اللّٰه، تسهیل المسالک الی المدارک، قم، المطبعة العلمیه، 1404 ق.
  • شیرازی، کاظم، شرح العروة الوثقی (لکاشف‌الغطاء)، نجف اشرف، مؤسسة کاشف‌الغطاء، 1423 ق.
  • صالحی مازندرانی، محمد، و معصومه احسانی، «اعمال حقوقی افراد مبتلا به سندرم داون»، فصلنامه حقوق پزشکی، سال یازدهم، شماره 41، تابستان 1396 ش.
  • صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی، من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، الاستبصار فیما اختلف من الاخبار، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1390 ق.
  • همو، تهذیب الاحکام، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  • عراقی، ضیاءالدین، الاجتهاد و التقلید، قم، نوید اسلام، 1388 ش.
  • علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیه، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1420 ق.
  • غروی نائینی، محمدحسین، اجود التقریرات، تقریر سیدابوالقاسم موسوی خویی، قم، اسلامی، 1352 ش.
  • همو، مُنیة الطالب فی حاشیة المکاسب، تقریر موسی نجفی خوانساری، تهران، المکتبة المحمدیه، 1373ق.
  • فاضل موحدی لنکرانی، محمد، احکام پزشکان و بیماران، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا. (الف)
  • همو، ثلاث رسائل، قم، مرکز فقهی ائمه اطهارŒ، 1425 ق.
  • همو، جامع المسائل، چاپ یازدهم، قم، امیر قلم، بی‌تا. (ب)
  • فیاض کابلی، محمداسحاق، منهاج الصالحین، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
  • فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی، کتاب الوافی، اصفهان، کتابخانه امام امیرالمؤمنین علی‰، 1406 ق.
  • کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، الکافی، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  • مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهارŒ، چاپ دوم، بیروت، مٶسسة الطبع و النشر، 1410 ق.
  • محسنی، محمدآصف، الفقه و مسائل طبّیه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1424 ق.
  • مدنی کاشانی، رضا، براهین الحج للفقهاء و الحجج، کاشان، مدرسه علمیه آیةاللّٰه مدنی کاشانی، 1411 ق.
  • مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، چاپ پنجم، قم، مطبعة العرفان، 1430 ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، احکام النساء، قم، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب‰، 1426 ق.
  • همو، الفتاوی الجدیده، چاپ دوم، قم، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب‰، 1427 ق.
  • همو، القواعد الفقهیه، چاپ سوم، قم، مدرسه امام امیرالمؤمنین‰، 1411 ق.
  • همو، بحوث فقهیة هامه، قم، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب‰، 1422 ق.
  • منسوب به امام رضا‰، الفقه ـ فقه الرضا‰، مشهد، مؤسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1406 ق.
  • موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، استفتائات، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1422 ق.
  • همو، توضیح المسائل، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1424 ق.
  • موسوی خویی، سیدابوالقاسم، صراط النجاة، قم، مکتب نشر المنتخب، 1416 ق.
  • همو، فقه الاَعذار الشرعیة و المسائل الطبّیة (المحشّی)، قم، دار الصدیقة الشهیده…، 1427 ق.
  • موسوی سبزواری، سیدعبدالاعلی، مهذب الاحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم، المنار، 1413 ق.
  • موسوی گلپایگانی، سیدمحمدرضا، ارشاد السائل، بیروت، دار الصفوه،1413 ق.
  • همو، کتاب الحج، قم، دار القرآن الکریم، 1403 ق.
  • نجفی خوانساری، موسی بن محمد، رسالة فی قاعدة نفی الضرر، تهران، المکتبة المحمدیه، 1373 ق.
نراقی، احمد بن محمدمهدی، عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام و مهمات مسائل الحلال و الحرام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1417 ق

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 919
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 478