سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

علم الهدی, جمیله, هدائی, فاطمه, قاسم زاده, عاتکه. (1400). پژوهشی بر مفهوم هیجان در آیات قرآن کریم و رابطه آن با رشد. , 18(33), 3-32. doi: 10.30513/qd.2021.1316
جمیله علم الهدی; فاطمه هدائی; عاتکه قاسم زاده. "پژوهشی بر مفهوم هیجان در آیات قرآن کریم و رابطه آن با رشد". , 18, 33, 1400, 3-32. doi: 10.30513/qd.2021.1316
علم الهدی, جمیله, هدائی, فاطمه, قاسم زاده, عاتکه. (1400). 'پژوهشی بر مفهوم هیجان در آیات قرآن کریم و رابطه آن با رشد', , 18(33), pp. 3-32. doi: 10.30513/qd.2021.1316
علم الهدی, جمیله, هدائی, فاطمه, قاسم زاده, عاتکه. پژوهشی بر مفهوم هیجان در آیات قرآن کریم و رابطه آن با رشد. , 1400; 18(33): 3-32. doi: 10.30513/qd.2021.1316

پژوهشی بر مفهوم هیجان در آیات قرآن کریم و رابطه آن با رشد

آموزه‌های قرآنی
مقاله 2، دوره 18، شماره 33، تیر 1400، صفحه 3-32    اصل مقاله (553.85 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/qd.2021.1316
نویسندگان
جمیله علم الهدی1؛ فاطمه هدائی2؛ عاتکه قاسم زاده* 3
1دانشیار دانشگاه شهید بهشتی
2طلبه سطح 2 حوزه علمیه قدسیه بهشهر
3دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مازندران
چکیده
هدف این پژوهش، شناخت مفهوم هیجان و ارتباط آن با رشد و ارائه الگوی مفهومی از مسیر هیجان با توجه به آیات قرآن کریم، تفسیر المیزان و اصول حکمت متعالیه است. روش این پژوهش، تحلیل مفهومی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قلب آدمی جایگاه هیجان است و قساوت قلب می‌تواند در عدم دریافت عواطف و ادراک معانی حق مؤثر باشد. همچنین برخی از هیجان‌ها مربوط به مقام ادراک و بعضی در مقام اظهار و عمل بروز می‌یابند. برخی از انواع هیجان میان افراد رشدیافته و غیر آن یکسان هستند؛ در حالی که برخی از هیجان‌ها تنها به گروه خاصی از افراد اختصاص دارند. بنا بر آیات و تفاسیر، شدت هیجان با توجه به نوع هیجان، در پاره‌ای از موارد نشانه رشدیافتگی، و در پاره‌ای دیگر نشانه عدم رشدیافتگی است. همچنین هیجان‌ها از عوامل حفظ نفس هستند و در تعالیم اسلامی، حفظ نفس مربوط به حیات دنیوی و اخروی است. به نظر می‌رسد در زمینه بروز و کنترل هیجان علاوه بر دو صورت هوشیار و ناهوشیار، صورت سومی نیز قابل تصور است که خداوند به واسطه رسیدن فرد به مقام ایمان و تقوا و مانند آن، هیجانی را به فرد افاضه و یا در او کنترل می‌نماید و در مقابل، برخی هیجانات منفی را بر کفار و مشرکان وارد می‌نماید که در حقیقت، نتیجه کفر و شرکی است که ورزیده‌اند.
کلیدواژه‌ها
هیجان؛ کنترل هیجان؛ بروز هیجان؛ انفعالات نفس؛ عواطف
مراجع
  1. آذرنوش، آذرتاش، فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، چاپ دوازدهم، تهران، نی، 1389 ش.
  2. ابن منظور، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت، دار الفکر ـ دار صادر، 1414 ق.
  3. انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، 1381 ش.
  4. ایزوتسو، توشیهیکو، مفاهیم اخلاقی ـ دینی در قرآن مجید، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران، فرزان، 1378 ش.
  5. باقری، خسرو، رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1389 ش.
  6. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیه، بیروت، دار العلم للملایین، 1410 ق.
  7. حسن‌زاده، رمضان، انگیزش و هیجان، تهران، ارسباران، 1386 ش.
  8. حسینی زبیدی، سیدمحمدمرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، چاپ دوم، بیروت، دار الفکر، 1414 ق.
  9. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، 1377 ش.
  10. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، بیروت ـ دمشق، دار العلم ـ الدار الشامیه، 1412 ق.
  11. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1374 ش.
  12. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، چاپ سوم، تهران، کتاب‌فروشی مرتضوی، 1416 ق.
  13. فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، چاپ دوم، قم، هجرت، 1410 ق.
  14. قرشی، سیدعلی‌اکبر، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1371 ش.
  15. گورمن، فیل، انگیزش و هیجان، ترجمه ابوذر کرمی، تهران، دانژه، 1388 ش.
  16. وزارت آموزش و پرورش، «برنامه درسی ملی»، 1391 ش.
  17. Borod, J. C. (Ed.), The Neuropsychology of Emotion, New York, Oxford University Press, 2012.
  18. Elo, Satu & Helvi Kyngäs, “The qualitative content analysis process”, Journal of Advanced Nursing, Vol. 62(1), November 2007.
  19. Kalat, James W., & Michelle N. Shiota, Emotion, 2nd Ed., Belmont, CA, Wadsworth, 2012.
  20. Payne, Roy L. & Cooper, Cary L. (Eds.), Emotions at Work: Theory, research and applications for management, Chichester, New York, Wiley, 2007.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 2,460
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 926