سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

ابراهیمی محمدیه, زهرا, ایازی (نویسنده مسئول), سیدمحمدعلی, نکونام, جعفر. (1401). واکاوی قدرت نرم قرآن به مثابه گونه‌ای از اعجاز. , 19(36), 75-98. doi: 10.30513/qd.2021.779.1167
زهرا ابراهیمی محمدیه; سیدمحمدعلی ایازی (نویسنده مسئول); جعفر نکونام. "واکاوی قدرت نرم قرآن به مثابه گونه‌ای از اعجاز". , 19, 36, 1401, 75-98. doi: 10.30513/qd.2021.779.1167
ابراهیمی محمدیه, زهرا, ایازی (نویسنده مسئول), سیدمحمدعلی, نکونام, جعفر. (1401). 'واکاوی قدرت نرم قرآن به مثابه گونه‌ای از اعجاز', , 19(36), pp. 75-98. doi: 10.30513/qd.2021.779.1167
ابراهیمی محمدیه, زهرا, ایازی (نویسنده مسئول), سیدمحمدعلی, نکونام, جعفر. واکاوی قدرت نرم قرآن به مثابه گونه‌ای از اعجاز. , 1401; 19(36): 75-98. doi: 10.30513/qd.2021.779.1167

واکاوی قدرت نرم قرآن به مثابه گونه‌ای از اعجاز

آموزه‌های قرآنی
مقاله 5، دوره 19، شماره 36، آذر 1401، صفحه 75-98    اصل مقاله (493.79 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/qd.2021.779.1167
نویسندگان
زهرا ابراهیمی محمدیه1؛ سیدمحمدعلی ایازی (نویسنده مسئول)* 2؛ جعفر نکونام3
1دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3گروه علوم قرآن و حدیث،دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
قدرت نرم قرآن در تأثیرگذاری بر جان آدمیان، که از وجوه اعجازیِ مستقل قرآن یا زیرمجموعه اعجاز بیانی آن است، بیانگر تأثیری خارق‌العاده بر روح و جسم انسان است تا حدی که ـ بنا بر حکایات منقول‌ـ سبب گریاندن بسیار شدید، مدهوش ساختن و کشتنِ مستمعان شده است. این مقاله با روشی توصیفی ـ تحلیلی و با تأکید بر قتلی القرآنِ ثعلبی ـ‌که حکایات آن، ارتباط مستقیم با قدرت نرمِ تأثیرگذارانه قرآن داردـ این قدرت نرم قرآن را بررسی کرده است. نتیجه آنکه مؤلفه‌های «تأثیر ذاتی آیات قرآن»، «تلاوت آهنگین و خلوص نفس تالی» و «ظرفیت و قابلیت مستمع»، در این قدرت نرم نقش ایفا می‌کنند، اما مٶلفه‌های تلاوت آهنگین، خلوص نفس و ظرفیت مستمع، در حکم تقویت‌کننده عنصر اصلی ـ یعنی قرآن‌ـ هستند که بدون آن‌ها نیز تأثیر قرآن می‌تواند به قوت خود باقی باشد؛ چرا که قرآن ساختار آهنگینی دارد که با صدای حزین یا زیبا، از بُعد جلالی و جمالی بر مستمعان و تالیان خود تأثیر می‌گذارد؛ آن هم تأثیری که با قدرتِ مؤثرات مشابه آن قابل مقایسه نیست و این تأثیر نیز بیشتر در بُعد جلالی و افکندن خوف و خشیت نمود دارد و تأثیر جمالی علاوه بر آنکه خود مستقلاً عمل می‌کند، زمینه را برای تدبر در قرآن و تأثیرگذاری از بُعد جلالی نیز آماده می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
قدرت نرم قرآن؛ اعجاز تأثیری؛ قتلی القرآن؛ ثعلبی
مراجع
  1. قرآن مجید، ترجمه حسین انصاریان، تهران، اسوه، 1385 ش.
  2. آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، تهران، دانشگاه تهران، 1378 ش.
  3. ابن اثیر جزری، عزالدین ابوالحسن علی بن محمد،اللباب فی تهذیب الانساب، بیروت دار صادر، 1414 ق.
  4. ابن تیمیة الحرّانی، تقی‌الدین ابوالعباس احمد بن عبدالحلیم بن عبدالسلام، مقدمة فی اصول التفسیر، بیروت، دار مکتبة الحیاة، بی‌تا.
  5. ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی، کتاب الموضوعات، مدینه، چاپ عبدالرحمان بن محمد عثمان، 1388 ق.
  6. ابن حجر عسقلانی، شهاب‌الدین ابوالفضل احمد بن علی، الاصابة فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1415 ق.
  7. همو، تهذیب التهذیب، بیروت، دار الفکر، 1404 ق.
  8. ابن هشام، عبدالملک بن هشام، زندگانی محمد‹ پیامبر اسلام؛ ترجمه السیرة النبویه، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی، قم، کتابچی، 1375 ش.
  9. ابوشهبه، محمد بن محمد، الاسرائیلیات و الموضوعات فی کتب التفسیر، بیروت، دار الجیل، 1413 ق.
  10. احمد یوسف، محمد عطا، «البحوث و الدراسات: الاعجاز التأثیری للقرآن الکریم (دراسة تاریخیة و تطبیقیة من القرآن و السیرة النبویة)»، مجلة الشریعة و الدراسات الاسلامیه، شماره 36، شعبان 1419 ق.
  11. اسکولز، رابرت، عناصر داستان، ترجمه فرزانه طاهری، چاپ پنجم، تهران، نشر مرکز، 1393 ش.
  12. اسمیت، ادوارد ای.، و همکاران، زمینه روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه حسن رفیعی و محسن ارجمند، تهران، ارجمند، 1388 ش.
  13. اعرافی، علیرضا، فقه تربیتی، تحقیق و نگارش مهدی شکرالهی، قم، مٶسسه اشراق و عرفان، 1396 ش.
  14. ثعلبی نیشابوری، ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1422 ق.
  15. همو، قتلی القرآن، تحقیق ناصر محمد المنیع، ریاض، مکتبة العبیکان، 1429 ق.
  16. همو، مفسرو شرق العالم الاسلامی فی اربعة القرون الهجریة الاولی، چاپ نسخه خطی مقدمه ثعلبی در کتاب الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، عکا، چاپ ایزایا گولدفولد، 1984 م.
  17. جلالی کندری، سهیلا، و فرشته معتمد لنگرودی، «ماهیت و ساختار اعجاز قرآن در نظام اندیشگانی خطّابی و جرجانی»، سراج منیر، سال هفتم، شماره 24، پاییز 1395 ش.
  18. جواهری، سیدمحمدحسن، «بررسی نظریه خطّابی درباره اعجاز تأثیری قرآن کریم»، قبسات، سال نوزدهم، شماره 73، پاییز 1393 ش.
  19. حکیمی، محمدرضا، محمد حکیمی، و علی حکیمی، الحیاة، ترجمه احمد آرام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1380 ش.
  20. خطّابی، ابوسلیمان حمد بن محمد، بیان اعجاز القرآن، تحقیق محمد خلف‌اللّٰه و محمد زغلول سلام، مصر، دار المعارف، بی‌تا.
  21. داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، چاپ پنجم، تهران، مروارید، 1390 ش.
  22. ذهبی، محمدحسین، الاسرائیلیات فی التفسیر و الحدیث، چاپ دوم، دمشق، لجنة النشر فی دار الایمان، 1405 ق.
  23. رمّانی، ابوالحسن علی بن عیسی، النکت فی اعجاز القرآن، تصحیح محمد خلف‌اللّٰه و محمد زغلول سلام، مصر، دار المعارف، بی‌تا.
  24. زمخشری، جاراللّٰه محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407 ق.
  25. سعدی شاهرودی، محمدجواد، «آهنگ قرائت قرآن کریم از دیدگاه حکمت و عرفان»، قبسات، سال هفتم، شماره 23، دی 1381 ش.
  26. سعیدی روشن، محمدباقر، معجزه‌شناسی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1379 ش.
  27. سمعانی، ابوسعد عبدالکریم بن محمد بن منصور تمیمی، الانساب، بیروت، دار الجنان، 1408 ق.
  28. سیدی، سیدحسین، سیر تاریخی اعجاز قرآن، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1392 ش.
  29. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الدرّ المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، 1404 ق.
  30. همو، تاریخ الخلفاء، بی‌جا، مکتبة نزار مصطفی الباز، 1425 ق.
  31. شرف‌الدین محمد بن عبداللّٰه بن عمر، خلاصه سیرت رسول اللّٰه، مقدمه و تصحیح اصغر مهدوی و مهدی قمی‌نژاد، تهران، علمی و فرهنگی، 1368 ش.
  32. شولتز، دوان پی‌.، نظریه‌های شخصیت، ترجمه یوسف کریمی و همکاران، تهران، ارسباران، 1990 م.
  33. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، قم، اسلامی، 1374 ش.
  34. همو، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417 ق.
  35. طبرسی، امین‌الاسلام ابوعلی فضل بن حسن، مجمع البیان لعلوم القرآن، تهران، ناصرخسرو، 1372 ش.
  36. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، دار التراث، 1387 ق.
  37. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، الامالی، قم، دار الثقافه، 1414 ق.
  38. عباسی، حبیب‌اللّٰه، و صدیقه پوراکبر کسمایی، سماع قرآن و کشته‌های آن، تهران، سخن، 1390 ش.
  39. عباسی، مهرداد، ابواسحاق ثعلبی و روش وی در تفسیر قرآن، رساله دکتری دانشگاه آزاد اسلامی تهران، واحد علوم و تحقیقات، 1386 ش.
  40. فرید وجدی، محمد، دائرة معارف القرن العشرین، چاپ سوم، بیروت، دار المعرفه، 1971 م.
  41. فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی، تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران، مکتبة الصدر، 1415 ق.
  42. قاضی ابرقوه، رفیع‌الدین اسحاق بن محمد همدانی، سیرت رسول اللّٰه، تهران، وزارت ارشاد، 1373 ش.
  43. قمی نیشابوری، نظام‌الدین حسن بن محمد بن حسین، تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1416 ق.
  44. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  45. گرین، ویلفرد، لی مورگان، اِرل لِیبِر، و جان ویلینگهَم، مبانی نقد ادبی، ترجمه فرزانه طاهری، چاپ پنجم، تهران، نیلوفر، 1391 ش.
  46. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، چاپ دوم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1404 ق.
  47. مصطفی خلیل، مصطفی سعید، الاعجاز التأثیری للقرآن الکریم و اثره فی الدعوة الی اللّٰه تعالی، قاهره، شرکة اجالینا للنشر و التوزیع، 1430 ق.
  48. واعظی کاخکی، محمدرضا، خواص و فضیلت آیات قرآن کریم، نسخه الکترونیکی، بی‌تا.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,048
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 346