بررسی انتقادی نتایج نظریۀ وحدت در فیزیک از نظر هاوکینگ بر اساس وحدت تشکیکی ملاصدرا | ||
| آموزههای فلسفۀ اسلامی | ||
| مقاله 10، دوره 16، شماره 28، تیر 1400، صفحه 259-288 اصل مقاله (512.62 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ipd.2021.2550.1214 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد منصوری ماتک(گیلانی)1؛ فهیمه شریعتی* 2؛ سید مجید صابری فتحی3؛ محمد جواد عنایتی راد4 | ||
| 1دانشجوی دکتری مبانی نظری اسلام، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2استادیار گروه معارف اسلامی و هسته پژوهشی مطالعات میان رشتهای هستیشناسانه، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 3دانشیار گروه فیزیک و هسته پژوهشی مطالعات میان رشتهای هستیشناسانه، دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 4استادیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| استفن هاوکینگ، فیزیکدان نظری معاصر، یافتن یک نظریه وحدتبخش در فیزیک را بسیار مٶثر میدانست. وی با بیان احتمالات سهگانه، مدعی وجود نظریه وحدت بزرگ است و آثار و فواید هستیشناسی همچون: امکان شناخت و توصیف قوانین حاکم بر کیهان، آگاهی از طرز کار جهان بینهایت ریز در ابتدای آفرینش، پاسخ به پرسشها درباره شروع، علت آفرینش و نقش خدا به عنوان خالق هستی را بر نظریه وحدت مترتب میداند. در این مقاله، نتایج و برایندهای متافیزیکی نظریه وحدت استخراج شده و در روشی تطبیقی با نظریه وحدت تشکیکی وجود ملاصدرا بررسی میشود. وحدت تشکیکی وجود، تأثیر قابل توجهی در هستیشناسی و نیز معرفتشناسی فلسفی گذاشته و عاملی برای پیوند علوم با یکدیگر، تبیین ارتباط اجزای عالم با هم، تحلیل اختیار انسان بدون منافات با اراده الهی، تبیین آغاز جهان و پاسخ به ابهامات هستیشناسی دیگر است. در این پژوهش نشان داده میشود که با نظریۀ وحدت وجود ملاصدرا میتوان به پرسشهای فلسفی هاوکینگ پاسخ داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نظریه وحدت بزرگ؛ فیزیک کوانتوم؛ هاوکینگ؛ هستیشناسی متافیزیکی؛ وحدت تشکیکی وجود؛ ملاصدرا | ||
| مراجع | ||
|
اشتوگر، ویلیام ر.، «کیهانشناسی و پیامدهای آن برای گفتوگوی علم و دین»، در کتاب: فیزیک، فلسفه و الاهیات، ویرایش رابرت جان راسل، ویلیام ر. اشتوگر، و جرج و. کوینه، ترجمه دکتر همایون همتی، چاپ دوم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1386 ش. بازلو، جان، جهان استیون هاوکینگ، ترجمه حبیباللّٰه دادفرما، تهران، سحاب، 1372 ش. جوادی آملی، عبداللّٰه، رحیق مختوم (ج1)؛ شرح حکمت متعالیه (بخش یکم از جلد اول)، قم، اسراء، 1375 ش. همو، عین نضاخ (تحریر تمهید القواعد)، تحقیق حمید پارسانیا، قم، اسراء، 1387 ش. دهباشی، مهدی، «شبکه سیستمی هستیشناسی ملاصدرا و امکان بازتاب آن در فیزیک جدید»، مجله نامه فلسفه، شماره 7، پاییز 1378 ش. صاحبالزمانی، طاهره، «نقد و بررسی نظریۀ وحدت شخصی وجود (با رویکرد کلامی ـ فلسفی»، مجله حکمت معاصر، سال پنجم، شماره 4 (پیاپی 14)، زمستان 1393 ش. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1981 م. طباطبایی، سیدمحمدحسین، توحید عملی و عینی، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، 1432 ق. عبودیت، عبدالرسول، درآمدی به نظام حکمت صدرائی، چاپ ششم، تهران، سمت، 1392 ش. علامه حلّی، ابومنصور جمالالدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، الباب الحادی عشر للعلامة الحلی مع شرحیه: النافع یوم الحشر لمقداد بن عبداللّٰه السیوری و مفتاح الباب لابیالفتح بن مخدوم الحسینی، تحقیق و مقدمه مهدی محقق، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی، 1365 ش. گلشنی، مهدی، تحلیلی از دیدگاههای فلسفی فیزیکدانان معاصر، تهران، مرکز نشر فرهنگی مشرق، 1374 ش. همو، علم و دین و معنویت در آستانه قرن بیست و یکم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1379 ش. منزه، مهدی، و سحر کاوندی، «ملاصدرا؛ وحدت تشکیکی یا وحدت شخصی (گذار ملاصدرا از وحدت تشکیکی به وحدت شخصی وجود)» دوفصلنامه حکمت صدرایی، سال پنجم، شماره 2، بهار و تابستان 1396 ش. هِسه، م. ب.، «فیزیک، فلسفه و اسطوره»، در کتاب: فیزیک، فلسفه و الاهیات، ویرایش رابرت جان راسل، ویلیام ر. اشتوگر، و جرج و. کوینه، ترجمه همایون همتی، تهران، چاپ دوم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1386 ش. D'Espagnat, Bernard, Conceptual Foundations Of Quantum Mechanics, 2nd Ed., Advanced Book Classics, Massachusetts, CRC Press, 1999. Hawking, Stephen William, A Brief History of Time, New York, Bantam Books, 1988. Id., Brief Answers to the Big Question, New York, Bantam Books, 2018. Id., The Universe in a Nutshell, New York, Bantam Books, 2001. Hawking, Stephen William & Leonard Mlodinow, The Grand Design, New York, Bantam Books, 2010. Laudan, Larry, Beyond Positivism and Relativism: Theory, Method, and Evidence, Boulder & Oxford, Westview Press, 1996. Id., Progress and Its Problems: Towards a Theory of Scientific Growth, Berkeley & Los Angeles, University of California Press, 1977. Lyotard, Jean-François, The Postmodern Condition: A Report on Knowledge, Translated by Geoff Bennington & Brian Massumi, Manchester, University of Minnesota Press, 1984. Stanford, Kyle, “Underdetermination of Scientific Theory”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), Winter 2017 Ed., Available at: <https://plato. stanford.edu/archives/win2017/entries/scientific-underdetermination>. Warman Matt, “Stephen Hawking tells Google ‘philosophy is dead’”, 17 mai 2011, Available at: <https://www.telegraph.co.uk/technology/google/8520033/Stephen-Hawking-tells-Google-philosophy-is-dead.html>. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 833 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 533 |
||
