سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

یزدانی کمرزرد, محمد مهدی, اصدقی, حمید رضا. (1400). بررسی حکم استفاده از سرمه توسط شخص محرم در فقه امامیه. , 2(3), 143-166. doi: 10.30513/jwd.2022.1416
محمد مهدی یزدانی کمرزرد; حمید رضا اصدقی. "بررسی حکم استفاده از سرمه توسط شخص محرم در فقه امامیه". , 2, 3, 1400, 143-166. doi: 10.30513/jwd.2022.1416
یزدانی کمرزرد, محمد مهدی, اصدقی, حمید رضا. (1400). 'بررسی حکم استفاده از سرمه توسط شخص محرم در فقه امامیه', , 2(3), pp. 143-166. doi: 10.30513/jwd.2022.1416
یزدانی کمرزرد, محمد مهدی, اصدقی, حمید رضا. بررسی حکم استفاده از سرمه توسط شخص محرم در فقه امامیه. , 1400; 2(3): 143-166. doi: 10.30513/jwd.2022.1416

بررسی حکم استفاده از سرمه توسط شخص محرم در فقه امامیه

آموزه‌های فقه عبادی
مقاله 7، دوره 2، شماره 3، بهمن 1400، صفحه 143-166    اصل مقاله (415.31 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/jwd.2022.1416
نویسندگان
محمد مهدی یزدانی کمرزرد1؛ حمید رضا اصدقی* 2
1عضو هیئت علمی گروه فقه و اصول دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد
2طلبه سطح سه حوزه علمیه خراسان
چکیده
مراسم حج، احکام و دستورات ویژه‌ای دارد. در این مراسم از انجام اموری نهی به عمل آمده که سرمه کشیدن یکی از آن‌هاست. میان فقها درباره استفاده از سرمه توسط شخص محرم در مراسم حج اختلاف‌نظر وجود دارد. ریشه این اختلاف به روایات و چگونگی برداشت از آن‌ها برمی‌گردد؛ چرا که در روایاتی از استفاده از مطلق سرمه نهی شده و در روایاتی دیگر تنها سرمۀ سیاه مورد نهی قرار گرفته و در پاره‌ای دیگر از روایات، نهی از سرمه مشروط به قصد زینت گردیده است و بالاخره دسته دیگری از روایات معطر بودن سرمه را قید حرمت قرار داده‌اند. حالت‌های مختلفِ استفاده از سرمه و فروض مختلف مطروحه در روایات، باعث شده است که کلمات فقها نیز در مورد بیان حکم آن، از نظم چندانی برخوردار نباشد.
هدف این نوشتار، دسته‌بندی فروض مختلف استفاده از سرمه و بررسی دیدگاه‌های مطرح در هر فرض و تبیین حکم آن است. مشهور فقهای امامیه به طور کلی سرمه کشیدن را برای محرم حرام دانسته و آن را در کنار بقیه محرمات احرام به عنوان یک حرام مستقل ذکر کرده‌اند. از بررسی روایات سرمه به دست می‌آید که این نظر مشهور قابل خدشه است و استفاده از سرمه در حال احرام فی حدّ ذاته اشکالی ندارد و در واقع آنچه موجب نهی از استفاده از سرمه شده است، معطر بودن یا قصد زینت از آن است که هر یک از این دو مورد، موضوع مستقل و متفاوت با ذات استفاده از سرمه است. بنابراین، نیازی به ذکر سرمه به طور مستقل به عنوان یک حرام در شمار بقیه محرمات احرام نیست.
کلیدواژه‌ها
سرمه؛ سرمه سیاه؛ زینت؛ احرام؛ طیب
مراجع
  1. ابن برّاج طرابلسی، قاضی عبدالعزیز بن نحریر، المهذب، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1406 ق.
  2. ابن زهره حلبی، سیدحمزة بن علی حسینی، غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1417 ق.
  3. ابن منظور افریقی مصری، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، تحقیق جمال‌الدین میردامادی، چاپ سوم، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، 1414 ق.
  4. اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بی‌تا.
  5. بحرانی، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بی‌تا.
  6. تمیمی مغربی، ابوحنیفه نعمان بن محمد بن منصور، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام، چاپ دوم، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1385 ق.
  7. جمعی از پژوهشگران، موسوعة الفقه الاسلامی طبقًا لمذهب اهل البیتŒ، زیر نظر سیدمحمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیتŒ، 1423 ق.
  8. جوادی آملی، عبداللّٰه، کتاب الحج، تقریر ابحاث سیدمحمد محقق داماد، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
  9. جوهری، اسماعیل بن حمّاد، الصحاح، تاج اللغة و صحاح العربیه، تحقیق احمد عبدالغفور عطار، چاپ چهارم، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۴۰۷ ق.
  10. حرّ عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، چاپ دوم، قم، مؤسسة آل البیتŒ، 1414 ق.
  11. خوانساری، سیداحمد بن یوسف، جامع المدارک فی شرح المختصر النافع، چاپ دوم، تهران، مکتبة الصدوق، 1364 ش.
  12. دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه دهخدا، چاپ دوم، تهران، دانشگاه تهران، 1377 ش.
  13. طبرسی، رضی‌الدین ابونصر حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، تصحیح سیدعلاءالدین علوی طالقانی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1376 ق.
  14. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، الاقتصاد الهادی الی طریق الرشاد، تهران، کتابخانه جامع چهل‌ستون، 1400 ق.
  15. همو، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407 ق.
  16. همو، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریه، 1387 ق.
  17. همو، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، قم، قدس محمدی، بی‌تا.
  18. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تذکرة الفقهاء، قم، مؤسسة آل البیتŒ، 1414 ق.
  19. همو، مختلف الشیعة فی احکام الشریعه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  20. همو، منتهی المطلب فی تحقیق المذهب، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
  21. عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران، امیرکبیر، 1377 ش.
  22. فاضل آبی، زین‌الدین حسن بن ابی‌طالب یوسفی، کشف الرموز فی شرح المختصر النافع، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1408 ق.
  23. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، چاپ دوم، قم، دار الهجره، 1409 ق.
  1. مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، چاپ دوم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1404 ق.
  2. محقق حلّی، ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، تهران، استقلال، 1409 ق.
  3. معین، محمد، فرهنگ معین، چاپ چهارم، تهران، ادنا، 1386 ش.
  4. موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، تحریر الوسیله، چاپ دوم، نجف، دار الکتب العلمیه، 1390 ق.
  5. نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تحقیق عباس قوچانی، چاپ سوم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1367 ش.
  1. نراقی، احمد بن محمدمهدی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، مشهد، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1417 ق.
  2. نوری طبرسی، میرزاحسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1408 ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 511
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 259