سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

موسوی, سید محسن, قدیری, سیده فاطمه. (1400). بررسی اختلاف قرائات آیۀ «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی» و نتایج فقهی آن. , 2(3), 103-120. doi: 10.30513/jwd.2021.1466
سید محسن موسوی; سیده فاطمه قدیری. "بررسی اختلاف قرائات آیۀ «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی» و نتایج فقهی آن". , 2, 3, 1400, 103-120. doi: 10.30513/jwd.2021.1466
موسوی, سید محسن, قدیری, سیده فاطمه. (1400). 'بررسی اختلاف قرائات آیۀ «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی» و نتایج فقهی آن', , 2(3), pp. 103-120. doi: 10.30513/jwd.2021.1466
موسوی, سید محسن, قدیری, سیده فاطمه. بررسی اختلاف قرائات آیۀ «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی» و نتایج فقهی آن. , 1400; 2(3): 103-120. doi: 10.30513/jwd.2021.1466

بررسی اختلاف قرائات آیۀ «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی» و نتایج فقهی آن

آموزه‌های فقه عبادی
مقاله 5، دوره 2، شماره 3، بهمن 1400، صفحه 103-120    اصل مقاله (423.84 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/jwd.2021.1466
نویسندگان
سید محسن موسوی1؛ سیده فاطمه قدیری* 2
1استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران، بابلسر، مازندران، ایران
2دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران، بابلسر، مازندران، ایران
چکیده
با در نظر داشتن این حقیقت که قرآن کریم اولین و متقن‌ترین منبع تشریع احکام اسلامی است و دستور اقامۀ نماز طواف از ارکان اصلی مناسک عمره و حج تمتع، از آیۀ 125 سوره بقره استنباط شده است، کشف قرائت صحیح از میان قرائات متعدد آیه و در نتیجه حکم مستنبط از آن، به جهت مذموم بودن پیروی از غیر علم و یقین، به حکم شرع و عقل ضروری می‌نماید. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، ضمن تبیین رویکرد قرآن‌پژوهان و فقیهان در حکم فقهی مستفاد از قرائات متعدد آیه، به دنبال واکاوی حجیت قرائات به مدد ظاهر آیه و سیاق آیات و در نتیجه استنباط حکم شرعی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در مواردی که اختلاف قرائت منجر به اختلاف در معنا و در نتیجه حکم مستفاد از آیه می‌گردد، رجوع به قرینه‌هایی نظیر روایات اهل بیتM، سیاق آیات، فنون ادبیات عرب و... بیش از پیش احساس می‌شود. در همین راستا، قرائت غیر مشهور آیه «وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّی»، خلاف آنچه که ادعا شده، با سیاق آیات تناسب کمتری دارد و بالطبع از اعتبار کمتری جهت استخراج حکم فقهی برخوردار است.
کلیدواژه‌ها
اختلاف قرائت"؛ نمازطواف"؛ مقام ابراهیم"؛ "؛ و اتخذوا"
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. آشکار تیزابی، محمدفاروق، «وجوه و معیارهای ترجیح قرائات در تفسیر طبری»، فصلنامه مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، سال دهم، شماره 93، بهار 1394 ش.
  3. ابن ادریس حلّی، فخرالدین ابوعبداللّٰه محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1410 ق.
  4. ابن بطوطه، شمس‌الدین ابوعبداللّٰه محمد بن عبداللّٰه اللواتی الطنجی، رحلة ابن بطوطه، رباط، اکادیمیة المملکة المغربیه، 1417 ق.
  5. ابن جزری، ابوالخیر محمد بن محمد دمشقی، النشر فی القراءات العشر، به کوشش علی محمد الضباع، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1429 ق.
  6. ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، بیروت، دار المعرفه، 1379 ق.
  7. ابن حنبل، ابوعبداللّٰه احمد بن محمد، مسند الامام احمد بن حنبل، بیروت، دار صادر، بی‌تا.
  8. ابن رشد قرطبی اندلسی، محمد بن احمد، بدایة المجتهد و نهایة المقتصد، قاهره، دار الحدیث، 1425 ق.
  9. ابن زنجله، ابوزرعة عبدالرحمن بن محمد، حجة القرائات، بیروت، مؤسسة الرساله، 1402 ق.
  10. ابن شهر آشوب سروی مازندرانی، ابوجعفر رشیدالدین محمد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب‰، قم، علامه، 1379 ق.
  11. ابن عاشور، محمد بن طاهر، التحریر و التنویر (تفسیر ابن عاشور)، بیروت، مٶسسة التاریخ العربی، 1420ق.
  12. ابن عثیمین، محمد بن صالح بن محمد العثیمین، فتاوی نور علی الدرب، بی‌جا، بی‌نا، 1428 ق.
  13. ابن عربی، محمد بن عبداللّٰه، احکام القرآن، بیروت، بی‌نا، 1408 ق.
  14. ابن مجاهد، احمد بن موسی، کتاب السبعة فی القراءات، به کوشش شوقی ضیف، قاهره، دار المعارف، بی‌تا.
  15. بیضاوی، عبداللّٰه بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، تحقیق محمد عبدالرحمن مرعشلی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1418ق.
  16. بیهقی، ابوبکر احمد بن حسین، السنن الکبری، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1405 ق.
  17. جزیری، عبدالرحمن بن محمد عوض، الفقه علی المذاهب الاربعه، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1424 ق.
  18. جوادی آملی، عبداللّٰه، تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم، چاپ دهم، قم، اسراء، 1391 ش.
  19. حرّ عاملی، محمد بن حسن بن علی بن محمد بن حسین، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مٶسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، 1386 ق.
  20. حسینی بحرانی، سیدهاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، دار التفسیر، 1417 ق.
  21. حسینی جرجانی، سیدامیر ابوالفتح، آیات الاحکام، تهران، نوید، 1404 ق.
  22. حسینی عاملی، سیدجعفرمرتضی، حقایقی مهم پیرامون قرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375 ش.
  23. دانی، ابوعمرو عثمان بن سعید، التیسیر فی القراءات السبع، ترجمه محمدرضا حاجی‌اسماعیلی، تهران، سروش، 1383 ش.
  1. دمیاطی، شهاب‌الدین احمد بن محمد بن عبدالغنی، اتحاف فضلاء البشر فی القراءات الاربعة عشر، بیروت، دار الکتب العلمیه، 1422ق.
  2. رشید رضا، محمد شمس‌الدین بن محمد، تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1990 م.
  3. زحیلی، وهبة بن مصطفی، اصول الفقه الاسلامی، بیروت، دار الفکر، 1986 م.
  4. سبحانی، جعفر، منشور عقاید امامیه، چاپ پنجم، قم، مٶسسه امام صادق(ع)، 1388 ش.
  5. سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الاتقان فی علوم القرآن، بیروت، دار الفکر، 2008 م.
  1. شمس‌الائمه سرخسی، ابوبکر محمد بن احمد بن ابی‌سهل، اصول السرخسی، بیروت، دار المعرفه، بی‌تا.
  2. صالح، صبحی، مباحثی در علوم قرآن، ترجمه محمدعلی لسانی فشارکی، تهران، احسان، 1393 ش.
  3. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417 ق.
  4. طبرسی، امین‌الدین ابوعلی فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، 1372 ش.
  1. طبری، ابوجعفر محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفه، 1412 ق.
  2. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  3. همو، کتاب الخلاف ـ کتاب الحج، قم، دفتر انتشارات اسلامی، بی‌تا.
  4. طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، تهران، اسلام، 1378 ش.
  5. عاملی، سیدجعفرمرتضی، حقائق هامة حول القرآن الکریم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1410 ق.
  6. عاملی جزینی (شهید اول)، محمد بن جمال‌الدین مکی، ذکری الشیعة فی احکام الشریعه، قم، مٶسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، 1418 ق.
  7. کرکی عاملی (محقق ثانی)، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، چاپ دوم، قم، مٶسسة آل البیت(ع) لاحیاء التراث، 1414 ق.
  8. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، اصول کافی، قم، مٶسسه امام صادق(ع)، 1416 ق.
  9. مجموعة من المؤلفین، فتاوی دار الافتاء المصریه، بی‌جا، بی‌نا، 1400 ق.
  10. محقق سبزواری، محمدباقر بن محمدمٶمن، کفایة الاحکام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1421 ق.
  11. معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1415 ق.
  12. موسوی خویی، سیدابوالقاسم، البیان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، بی‌تا.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 702
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 266