سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

ترابی شهرضایی, علی اکبر. (1400). بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت. , 2(3), 35-56. doi: 10.30513/jwd.2022.1570
علی اکبر ترابی شهرضایی. "بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت". , 2, 3, 1400, 35-56. doi: 10.30513/jwd.2022.1570
ترابی شهرضایی, علی اکبر. (1400). 'بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت', , 2(3), pp. 35-56. doi: 10.30513/jwd.2022.1570
ترابی شهرضایی, علی اکبر. بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت. , 1400; 2(3): 35-56. doi: 10.30513/jwd.2022.1570

بازنگری ادله مشروعیت وقف موقت

آموزه‌های فقه عبادی
مقاله 2، دوره 2، شماره 3، بهمن 1400، صفحه 35-56    اصل مقاله (426.32 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/jwd.2022.1570
نویسنده
علی اکبر ترابی شهرضایی*
استادیار جامعة المصطفی العالمیه قم و مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم
چکیده
یکی از شرایطی که فقهای عظام برای صحت وقف بیان کرده‌اند، ابدی بودن وقف است. این شرط سبب می‌شود که برخی از انسان‌های خیّر، یا نتوانند به این مهم دست بزنند یا دل کندن از اموالشان برای ابد به گونه‌ای که حتی به فرزندانشان نرسد، سخت باشد. ولی اگر بتوان راهکاری مانند وقف موقت یا وقف حرفه و صنعت یا وقف پول یا وقف امتیازات معنوی و مانند آن ارائه داد، چه بسا بسیاری به وقف این امور دست بزنند و با حل شدن بسیاری از مشکلات جامعه، ثواب معنوی و پاداش اخروی شامل حال واقفان خواهد شد. با اعتقاد به پویایی اجتهاد و پاسخ‌گو بودن اسلام، معتقدیم که با یک بررسی نو و تحلیلی در ادله‌ای که در کتاب و سنت در موضوع وقف رسیده است، می‌توان به صحت چنین وقف‌هایی حکم داد؛ زیرا برای شرط ابدی بودن وقف، هشت دلیل اقامه شده که هیچ کدام از آن‌ها قدرت اثبات این شرط را ندارد و در مقابل، عموماتی که بر صحت عقود دلالت دارد و به طور خاص، عموم «الوقوف بحسب ما یوقفها أهلها» که در صحیحه صفار رسیده، مبیّن این است که وقف موقت صحیح می‌باشد و در طول این مدت، واقف حق تصرف در موقوفه را به بیع و هبه و صلح و هر عقدی که بخواهد آن را از ملک انتقال دهد، ندارد؛ اگرچه در این مطلب نیز برخی از محققان تردید دارند و اجازه انتقال به نحو مسلوب‌المنفعه تا پایان مدت وقف را می‌دهند. به بیان دیگر، وقف موقت در تمام احکامش مانند وقف منقطع‌الآخر است که در زمان حیات موقوف‌علیه و تا منقرض نشده، واقف حق تصرفات ناقله و منافی با حق موقوف‌علیه را ندارد؛ ولی بعد از انقراض آن‌ها، موقوفه از حالت وقف خارج شده و به ملک واقف در صورت زنده بودن و به ورثه او در صورت مرگش منتقل می‌شود.
کلیدواژه‌ها
دوام در وقف؛ تأبید و ابدی بودن وقف؛ وقف موقت؛ وقف منقطع‌الآخر؛ وقف بر من ینقرض
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین، کتاب فی الوقف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  3. ابن ادریس حلّی، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1410 ق.
  4. ابن زهره حلبی، سیدحمزة بن علی حسینی، غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1417 ق.
  5. بحرانی آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1405 ق.
  6. جمعی از پژوهشگران، معجم فقه الجواهر، زیر نظر سیدمحمود هاشمی شاهرودی، بیروت، الغدیر للطباعة و النشر و التوزیع، 1417 ق.
  7. حائری مازندرانی، ابوعلی محمد بن اسماعیل، منتهی المقال فی احوال الرجال، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1416 ق.
  8. حرّ عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1409 ق.
  9. حسینی سیستانی، سیدعلی، منهاج الصالحین، قم، دفتر نشر آثار آیةاللّٰه سیستانی، بی‌تا.
  10. حسینی عاملی، سیدجواد بن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1419 ق.
  11. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی، من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  12. طباطبایی حائری، سیدعلی بن محمدعلی، ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدلائل، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1418 ق.
  13. طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم بن عبدالعظیم، تکملة العروة الوثقی، قم، کتاب‌فروشی داوری، بی‌تا.
  14. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407 ق. (الف)
  15. همو، الفهرست، نجف اشرف، المکتبة الرضویه، بی‌تا.
  16. همو، المبسوط فی فقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریه، 1387 ق.
  17. همو، تهذیب الاحکام، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق. (ب)
  18. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیه، قم، مٶسسه امام صادق‰، 1420 ق.
  19. همو، مختلف الشیعة فی احکام الشریعه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  20. کرکی عاملی (محقق ثانی)، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، چاپ دوم، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1414 ق.
  21. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، الکافی، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  22. مجلسی اول، محمدتقی، روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم، مٶسسه فرهنگی اسلامی کوشانبور، 1406 ق.
  23. مجلسی دوم، محمدباقر بن محمدتقی، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، تحقیق سیدهاشم رسولی محلاتی، چاپ دوم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1404 ق.
  1. محقق حلّی، ابوالقاسم نجم‌الدین جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، قم، اسماعیلیان، 1408 ق.
  2. مفید، محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی، المقنعه، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، 1413 ق.
  3. موسوی خمینی، سیدروح‌اللّٰه، تحریر الوسیله، قم، دار العلم، بی‌تا. (الف)
  4. همو، کتاب البیع، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، بی‌تا. (ب)
  5. موسوی خویی، سیدابوالقاسم، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی‌جا، مٶسسة الخوئی الاسلامیه، بی‌تا.
  1. همو، منهاج الصالحین، چاپ بیست و هشتم، قم، مدینة العلم، 1410 ق.
  2. نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 442
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 356