تحلیل حشر تبعی از منظر صدرالمتألهین و مواجهه با اشکالات رجوع الی اللّٰه | ||
| آموزههای فلسفۀ اسلامی | ||
| مقاله 12، دوره 17، شماره 31، آذر 1401، صفحه 243-268 اصل مقاله (464.64 K) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ipd.2023.5177.1439 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد موسوی بایگی (نویسنده مسئول)* 1؛ محمدتقی رجائی2؛ مصطفی اسفندیاری3 | ||
| 1دانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران | ||
| 3استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| ملاصدرا براساس مبانی خود، معاد و حشر را تبیین کرده است. یکی از نکات مهم و مفید که در تبیین او وجود دارد، ولی به آن کمتر توجه شده، حشر تبعی و استقلالی است. صدرالمتألهین خود اصطلاح تبعی و استقلالی را مطرح نکرده، ولی محقق سبزواری در تعلیقه خود بر اسفار به آن اشاره کرده است. صدرالمتألهین بر این باور است که حشر یعنی ارتقاء درجه وجودی و رهیافتی به عالم فوقانی که با حرکت اشتدادی جوهری امکان دارد. همه موجودات عالم طبیعت به حرکت جوهری اشتداد پیدا کرده و مرتبه وجودیِشان ارتقاء مییابد. حشر آنان همین مرتبهای است که به آن نائل آمدهاند. علاوه بر این نوع حشر که استقلالی است، میتوان حشر تبعی نیز برای موجودات پذیرفت. معلول عین ربط به علت بوده و به صورت اجمال در مرتبه علت موجود است. علت او نیز عین ربط به علت خویش بوده و نزد او حاضر است. حضور معلول نزد علتِ علت را حشر تبعی گویند. در این مقاله تلاش کردیم بحث حشر تبعی و استقلالی را به گونهای تبیین کنیم تا راه حلّی برای مشکلات و معضلاتی پیش رویِ تبیین فلسفی حشر و رجوع الی اللّٰه باشد. بر این اساس، همه مراتب هستی از اخس مراتب گرفته تا اشرف مراتب، به سوی حق تعالی رجوع دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملاصدرا؛ حشر الی اللّٰه؛ حشر تبعی؛ حشر استقلالی؛ معضلات | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 428 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 242 |
||
