سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

لاهوتیان, حسن, نصری (نویسنده مسئول), عبدالله. (1402). دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی. , 17(31), 195-217. doi: 10.30513/ipd.2023.4732.1401
حسن لاهوتیان; عبدالله نصری (نویسنده مسئول). "دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی". , 17, 31, 1402, 195-217. doi: 10.30513/ipd.2023.4732.1401
لاهوتیان, حسن, نصری (نویسنده مسئول), عبدالله. (1402). 'دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی', , 17(31), pp. 195-217. doi: 10.30513/ipd.2023.4732.1401
لاهوتیان, حسن, نصری (نویسنده مسئول), عبدالله. دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی. , 1402; 17(31): 195-217. doi: 10.30513/ipd.2023.4732.1401

دیدگاه علامه جعفری در تبیین عقلانی و علمی عمل و مواجهه با چالش‌های نظریه علّی

آموزه‌های فلسفۀ اسلامی
مقاله 10، دوره 17، شماره 31، آذر 1401، صفحه 195-217    اصل مقاله (433.63 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ipd.2023.4732.1401
نویسندگان
حسن لاهوتیان1؛ عبدالله نصری (نویسنده مسئول)* 2
1دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی
2استاد گروه فلسفه، دانشکده ادبیات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
چکیده
چگونگی تبیین عمل، یکی از پرسش‌های اصلی فلسفۀ عمل معاصر است که نقطۀ پیوند این شاخۀ نوپای فلسفی با فلسفۀ علوم انسانی محسوب می‌گردد. برخی فیلسوفان عمل این مسئله را به نحو علمی و بر اساس رابطۀ علّی دلیل با عمل توضیح داده و برخی دیگر به تبیین عقلانی آن اقدام نموده، آن را متفاوت از تبیین علمی تفسیر کرده‌اند. علامه جعفری ضمن تحلیل عمل انسان و تأکید بر عنصر اختیار در آن، سعی کرده تا نشان دهد که عمل اختیاری با وجود سلطۀ عامل بر انجام و ترک کارها، قابل تبیین است. علامه ضمن تفکیک میان تبیین عقلانی و تبیین علمی، اگرچه تبیین علّی را در حوزه تحقیق علمی پذیرفته است، اما آن را در تبیین با دلیل منحصر نمی‌کند؛ بلکه با تأکید بر نقش اختیار و آزادی انسان، ملاحظۀ عوامل چهارگانۀ درون‌ذاتی متغیر، درون‌ذاتی ثابت، برون‌ذاتی متغیر و برون‌ذاتی ثابت را در تبیین علمی ضروری می‌داند. همچنین علامه تبیین را به دو مرحلۀ پیش و پس از عمل تقسیم کرده، روش تبیین پیشینی را استقرایی و بر اساس حساب احتمالات، و روش تبیین پسینی را قیاسی معرفی می‌کند. پژوهش حاضر ضمن استخراج و تنظیم نظریه علامه جعفری در تبیین عمل، سه چالش مهم هنجارمندی، ارتباط منطقی و انحراف در سلسلۀ عمل را که در نظریه‌های علّی مطرح است، توضیح و نشان می‌دهد که مبتنی بر تحلیل عمل و اختیار انسان می‌توان به این اشکالات پاسخ داد.
کلیدواژه‌ها
تبیین عمل؛ علامه جعفری؛ تبیین عقلانی و علمی؛ چالش‌های نظریه علّی
مراجع
  1. ایمان، محمدتقی، فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی، چاپ دوم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1393 ش.
  2. جعفری، محمدتقی، جبر و اختیار، تدوین عبداللّٰه نصری، چاپ دوم، تهران، مٶسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، 1399 ش.
  3. همو، مجموعه آثار علامه محمدتقی جعفری، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1400 ش.
  4. ذاکری، مهدی، درآمدی به فلسفه عمل، تهران، سمت، 1394 ش.
  5. مسلین، کیت، درآمدی به فلسفه ذهن، ترجمه مهدی ذاکری، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1388 ش.
  6. ملکیان، مصطفی، «جزوۀ روان‌شناسی اخلاق (سلسله جلسات درس‌گفتاری)»، 1390 ش.
  7. Davidson, Donald, Essays on Actions and Events, Berkeley, University of California, 2001.
  8. Hempel, Carl Gustav, Aspects of Scientific Explanation, New York, Free Press, 1965.
  9. Paul, Sarah, Philosophy of Action: A Contemporary Introduction, New York, Routledge, 2021.
  10. Taylor, Charles, The Explanation of Behavior, London - New York, Routledge & Kegan Paul - Humanities Press, 1964.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 479
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 254