سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

معظمی گودرزی, مهدی, دیلمی, احمد. (1403). نقش «تصرف» در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس (نقدی بر مواد 450 و 451 ق.م.). , 16(29), 227-251. doi: 10.30513/cjd.2023.4411.1737
مهدی معظمی گودرزی; احمد دیلمی. "نقش «تصرف» در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس (نقدی بر مواد 450 و 451 ق.م.)". , 16, 29, 1403, 227-251. doi: 10.30513/cjd.2023.4411.1737
معظمی گودرزی, مهدی, دیلمی, احمد. (1403). 'نقش «تصرف» در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس (نقدی بر مواد 450 و 451 ق.م.)', , 16(29), pp. 227-251. doi: 10.30513/cjd.2023.4411.1737
معظمی گودرزی, مهدی, دیلمی, احمد. نقش «تصرف» در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس (نقدی بر مواد 450 و 451 ق.م.). , 1403; 16(29): 227-251. doi: 10.30513/cjd.2023.4411.1737

نقش «تصرف» در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس (نقدی بر مواد 450 و 451 ق.م.)

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 10، دوره 16، شماره 29، خرداد 1403، صفحه 227-251    اصل مقاله (450.85 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2023.4411.1737
نویسندگان
مهدی معظمی گودرزی* 1؛ احمد دیلمی2
1استادیار گروه حقوق دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیةاللّٰه بروجردی، بروجرد، ایران
2دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
یکی از مباحث مهم در خیارات، چگونگی سقوط خیار است. سٶال اصلی در این پژوهش از نقش تصرف در عقد متزلزل به‌موجب خیار مجلس است، که با روش توصیفی تحلیلی به آن پاسخ داده شده است. براساس یافته‌های این تحقیق: اولاً ملاک تحقق مصادیق تصرف عرف است؛ ثانیاً تصرف به‌عنوان مسقط خیار مجلس امری پذیرفته‌شده است؛ ثالثاً برای تحقق تصرف نیازی به احراز رضایت به بیع و اسقاط خیار نیست. به عبارت دیگر، تصرف موضوعیت دارد نه طریقیت؛ رابعاً قدر متیقن این حکم، سقوط خیار مجلس با تصرف مشتری در مبیع است. اما نسبت به تعمیم حکم آن به تصرف فروشنده در ثمن (مصداق ماده450ق.م) و تصرف فروشنده در مبیع و تصرف مشتری در ثمن (مصداق ماده451 ق.م) و سایر خیارات، دیدگاه‌های فقهی مختلفی وجود دارد. این در حالی است که قانون مدنی، مسقط بودن تصرف نسبت به همه خیارات را در مواد 450 و 451 ق.م. پذیرفته است. تعمیم این حکم به همه خیارات در مواد مذکور، مورد انتقاد به نظر می‌رسد.
کلیدواژه‌ها
تصرف؛ خیار مجلس؛ عقد متزلزل؛ لزوم عقد؛ فسخ عقد
مراجع
  1. ابن‌ادریس حلّی، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی،1410ق.
  2. ابن‌برّاج طرابلسی، قاضی عبدالعزیز بن نحریر، المهذب، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1406ق.
  3. ابن‌زهره حلبی، سیدحمزة بن علی حسینی، غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، مؤسسه امام صادق‰، 1417ق.
  4. ابن‌فارس، ابوالحسین احمد، معجم مقاییس اللغه، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1404ق.
  5. ابن‌منظور افریقی مصری، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، تحقیق جمال‌الدین میردامادی، چاپ سوم، بیروت، دار الفکر، 1414ق.
  6. ابوصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، تصحیح رضا استادی، اصفهان، کتابخانه عمومی امیرالمؤمنین‰، 1403ق.
  7. اردبیلی، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1403ق.
  8. امامی، سیدحسن، حقوق مدنی، چاپ سی و پنجم، تهران، اسلامیه، 1393ش.
  9. انصاری، مرتضی بن محمدامین، کتاب المکاسب، چاپ نهم، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1428ق.
  10. بحرانی، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1405ق.
  11. بروجردی عبده، محمد، حقوق مدنی، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1380ش.
  12. ترحینی عاملی، سیدمحمدحسن، الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیه، چاپ چهارم، قم، دار الفقه، 1427ق.
  13. تستری، اسداللّٰه بن اسماعیل دزفولی کاظمی، مقابس الانوار و نفائس الاسرار فی احکام النبیّ المختار و عترته الاطهار، قم، مٶسسة آل البیتŒ، بی‌تا.
  14. جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی، حاشیة الارشاد، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1414ق.
  15. جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام فی شرح شرائع الاسلام، قم، مٶسسة المعارف الاسلامیه، 1413ق.
  16. حائری شاه‌باغ، سیدعلی، شرح قانون مدنی، چاپ سوم، تهران، کتابخانه گنج دانش، 1387ش.
  17. حسینی عاملی، سیدمحمدجواد بن محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامه، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1419ق.
  18. سلّار دیلمی، ابویعلی حمزة بن عبدالعزیز، المراسم العلویة و الاحکام النبویه، تصحیح محمود بستانی، قم، منشورات الحرمین، 1404ق.
  19. شهیدی تبریزی، میرزا فتاح، هدایة الطالب الی اسرار المکاسب، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، 1407ق.
  20. طباطبایی حائری، سیدعلی بن محمدعلی، ریاض المسائل فی تحقیق الاحکام بالدلائل، قم، مٶسسة آلالبیتŒ لاحیاء التراث، 1418ق.
  21. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه، چاپ سوم، تهران، المکتبة المرتضویة لاحیاء الآثار الجعفریه، 1387ق.
  22. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت، دار الکتاب العربی، 1400ق.
  23. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، تهذیب الاحکام فی شرح المقنعة للشیخ المفید، چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1407ق. (الف)
  24. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، کتاب الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق. (ب)
  25. عاملی جزینی (شهید اول)، محمد بن جمال‌الدین مکی، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417ق.
  26. عاملی جزینی (شهید اول)، محمد بن جمال‌الدین مکی، غایة المراد فی شرح نکت الارشاد، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1414ق.
  27. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، ارشاد الاذهان الی احکام الایمان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق. (الف)
  28. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیه، قم، مٶسسه امام صادق‰، 1420ق.
  29. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، تذکرة الفقهاء، قم، مٶسسه آل البیتŒ، 1414ق.
  30. علامه حلّی، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، قواعد الاحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413ق. (ب)
  31. فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی، مفاتیح الشرائع، قم، کتابخانه آیةاللّٰه مرعشی نجفی، بی‌تا.
  32. کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اعمال حقوقی (قرارداد ـ ایقاع)، چاپ سیزدهم، تهران، انتشار، 1394ش.
  33. کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ نوزدهم، تهران، میزان، 1387ش.
  34. کرکی عاملی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، چاپ دوم، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1414ق.
  35. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دار الحدیث، 1429ق.
  36. مجاهد طباطبایی حائری، سیدمحمد بن علی، کتاب المناهل، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، بی‌تا.
  37. محقق حلّی، نجم‌الدین ابوالقاسم جعفر بن حسن، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، قم، اسماعیلیان، 1408ق.
  38. محقق سبزواری، محمدباقر بن محمدمٶمن، کفایة الفقه المشتهر بکفایة الاحکام، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1423ق.
  39. مفید، محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی، المقنعه، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، 1413ق.
  40. موسوی خویی، سیدابوالقاسم، التنقیح فی شرح المکاسب (موسوعة الامام الخوئی)، تقریر میرزاعلی غروی تبریزی، چاپ سوم، قم، مٶسسة احیاء آثار الامام الخوئی، 1428ق.
  41. نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1439ق.
  42. نجفی کاشف‌الغطاء، حسن بن جعفر بن خضر، انوار الفقاهه، نجف اشرف، مٶسسة کاشف‌الغطاء، 1422ق.
  43. نراقی، ملااحمد بن محمدمهدی، مستند الشیعة فی احکام الشریعه، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1415ق.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 567
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 286