سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

سلیمی, انسیه, قیاسی, جلال الدین. (1402). امکان‌سنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه. , 20(26), 75-98. doi: 10.30513/cld.2024.5400.1896
انسیه سلیمی; جلال الدین قیاسی. "امکان‌سنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه". , 20, 26, 1402, 75-98. doi: 10.30513/cld.2024.5400.1896
سلیمی, انسیه, قیاسی, جلال الدین. (1402). 'امکان‌سنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه', , 20(26), pp. 75-98. doi: 10.30513/cld.2024.5400.1896
سلیمی, انسیه, قیاسی, جلال الدین. امکان‌سنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه. , 1402; 20(26): 75-98. doi: 10.30513/cld.2024.5400.1896

امکان‌سنجی اثبات جنبۀ عمومی جنایت با قسامه

آموزه‌های حقوق کیفری
مقاله 3، دوره 20، شماره 26، آذر 1402، صفحه 75-98    اصل مقاله (550.11 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cld.2024.5400.1896
نویسندگان
انسیه سلیمی* 1؛ جلال الدین قیاسی2
1دانشجوی دکترای رشته حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم
2دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
قسامه یکی از ادلۀ اثبات کیفری است که مختص جنایات می‌باشد. در خصوص امکان مجازات مرتکب از باب جنبۀ عمومی جرم، در فرض اثبات اصل جنایت عمدی با قسامه، میان حقوقدانان اختلاف‌نظر وجود دارد. برخی با قبول این امکان، تفاوتی میان قسامه و سایر ادله قائل نشده‌اند؛ در حالی که برخی دیگر مجازات مرتکب را خلاف اصل برائت و تفسیر به نفع متهم دانسته‌اند. این اختلاف‌ دیدگاه‌ها منجر به صدور رأی وحدت رویه مبنی بر عدم امکان اثبات جنبۀ عمومی جرم در فرض موضوع شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و نقد دیدگاه‌های موجود، بیان می‌دارد که قانون‌گذار در موارد احراز مسئولیت کیفری مجرم، بدون تفاوت قائل شدن بین قسامه و سایر ادله، پیامدهای قانونی را بر رفتار عمدی وی مترتب می‌داند. از جملۀ این پیامدها، مجازات تعزیری مقرر از باب حیثیت عمومی جنایات بر نفس در موارد عدم امکان قصاص است که در مواد 612 و 614 قانون مجازات اسلامی ذکر شده‌اند. اطلاق این مواد نیز مؤید عدم تفاوت بین ادله است. بنابراین، امکان اثبات جنبۀ عمومی جنایت، صرف‌نظر از نوع ادلۀ اثباتی، وجود دارد و این امر مبتنی بر دلیل قسامه نیست، بلکه بر مبنای مصلحت‌سنجی قانون‌گذار در وضع حیثیت عمومی جرم در جنایات عمدی و مترتب ساختن آثار تبعی و پیامدهای مربوط به مرتکبین این جرایم است.
کلیدواژه‌ها
پیامدهای جرم؛ جنایات عمدی؛ حیثیت عمومی جرم؛ قسامه
مراجع
  1. آقایی‌نیا، حسین. (1401ش). جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص (جنایات). تهران: نشر میزان.
  2. ابن‌فارس، احمد. (1404ق). معجم مقاییس اللغه. قم: دفتر تبلیغات حوزۀ علمیۀ قم.
  3. اردبیلی، محمدعلی. (1401ش). حقوق جزای عمومی. تهران: میزان.
  4. ابن‌ادریس، منصور بن احمد. (1411ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: جامعه مدرسین.
  5. ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
  6. عاملی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی. (1413ق). مسالک الأفهام إلی تنقیح شرایع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الاسلامیه.
  7. حلی (علامه)، حسن بن یوسف. (1420ق). تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیه. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع).
  8. حلی (علامه)، حسن بن یوسف. (1412ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعه. قم: الدراسات الاسلامیه.
  9. حلی (محقق)، جعفر بن حسن. (1408ق). شرایع الإسلام. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
  10. خالقی، علی. (1400ش). نکته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری. تهران: شهر دانش.
  11. خویی، سید ابوالقاسم. (1422ق). مبانی تکملة المنهاج. قم: مؤسسۀ إحیاء آثار الإمام الخویی(ره).
  12. زراعت، عباس. (1397ش). شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی (ادله اثبات دعوا). تهران: جنگل.
  13. زراعت، عباس. (1393ش). شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی (دیات). تهران: جنگل.
  14. زراعت، عباس؛ متقی اردکانی، امید. (1394ش). تعارض ادله در اثبات جرایم مستوجب قصاص، دیه و تعزیر؛ مصادیق و راهکارها. آموزه‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 12(10)، 3-34.
  15. شهیدی، مهدی. (1401ش). ارث. تهران: مجد.
  16. طوسی، محمد بن حسن. (1387ش). المبسوط فی فقه الإمامیه. تهران: المکتبة المرتضویه.
  17. عاملی (حر عاملی)، محمد بن حسن. (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
  18. فاضل (اصفهانی)، محمد بن حسن. (1416ق). کشف اللثام والإبهام عن قواعد الأحکام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  19. فتحی، حجت‌الله؛ حسنی، محمد. (1399ش). شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 (ادله اثبات در امور کیفری)، (تحت اشراف آیت‌الله سید محمود هاشمی شاهرودی). قم: دایرة‌‌المعارف فقه اسلامی.
  20. قیاسی، جلال‌الدین. (1398ش). روش تفسیر قوانین کیفری. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  21. قیاسی، جلال‌الدین؛ ساریخانی، عادل. (1395ش). حقوق جزای عمومی (اسلام و حقوق موضوعه)؛ مسئولیت کیفری، (جلد سوم). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  22. کاتوزیان، ناصر. (1401ش). اثبات و دلیل اثبات. تهران: میزان.
  23. محقق داماد، سید مصطفی. (1401ش). قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
  24. معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه. (1389ش). سلسله پژوهش‌های فقهی حقوقی (جایگاه لوث در قسامه، وحدت قاتل و تعدد مقتول، بی‌هوش یا بی‌حس کردن محکوم‌علیه هنگام مجازات). تهران: جنگل.
  25. معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه. (1387ش). گنجینه استفتائات قضایی. قم.
  26. موسوی خمینی، سید روح‌الله. (بی‌تا). تحریر الوسیله. قم: دار العلم.
  27. میرمحمدصادقی، حسین. (1400ش). جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص. تهران: میزان.
  28. نجفی، محمدحسن. (1404ق). جواهرالکلام فی شرح شرایع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 599
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 356