سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

کبیری, محمدامین, عبدی‌پور فرد, ابراهیم. (1404). الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در تخلّف اوصاف موضوع قرارداد در فقه امامیه و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا. , 17(32), 251-286. doi: 10.30513/cjd.2025.6164.1976
محمدامین کبیری; ابراهیم عبدی‌پور فرد. "الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در تخلّف اوصاف موضوع قرارداد در فقه امامیه و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا". , 17, 32, 1404, 251-286. doi: 10.30513/cjd.2025.6164.1976
کبیری, محمدامین, عبدی‌پور فرد, ابراهیم. (1404). 'الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در تخلّف اوصاف موضوع قرارداد در فقه امامیه و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا', , 17(32), pp. 251-286. doi: 10.30513/cjd.2025.6164.1976
کبیری, محمدامین, عبدی‌پور فرد, ابراهیم. الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در تخلّف اوصاف موضوع قرارداد در فقه امامیه و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا. , 1404; 17(32): 251-286. doi: 10.30513/cjd.2025.6164.1976

الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در تخلّف اوصاف موضوع قرارداد در فقه امامیه و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 8، دوره 17، شماره 32، دی 1404، صفحه 251-286    اصل مقاله (787.09 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2025.6164.1976
نویسندگان
محمدامین کبیری* 1؛ ابراهیم عبدی‌پور فرد2
1دانش‌پژوه سطح چهار و مدرس حوزۀ علمیۀ قم؛ دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه قم، قم، ایران.
2استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
علی‌رغم لزوم عقلایی و شرعیِ وفا به قراردادها، در بسیاری از معاملات تخلّف از وصف رخ می‌دهد و پس‌از انعقاد قرارداد یا بعد از تحویل کالا، معلوم می‌شود کالای مورد معامله، اوصاف موردنظر را نداشته است. در فقه و حقوق ایران تنها اثر شناخته‌شدۀ تخلّف از وصف در قراردادها خیار فسخ است، درحالی‌که فسخ معامله در بسیاری از موارد ممکن است برخلاف منافع مشروط‌ٌله یا طرفین قرارداد باشد. ازاین‌رو، لازم است با تجدیدنظر در منابع فقهی سایر ضمانت اجراهای تخلف وصف بررسی گردد. یکی از این ضمانت‌اجرا‌ها که به‌طور شایسته به آن پرداخته نشده، امکان الزام به رفع عدم انطباق کالاست. در این پژوهش با روش استنباطی، مبانی فقهی «الزام به رفع عدم انطباق کالا» بررسی شده و به مقایسۀ این مسئله در فقه اسلامی، حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا پرداخته شده است. ماهیت شرط وصف، ارتکازات عقلایی و برخی احادیث، از ادلۀ الزام فروشنده به رفع عدم انطباق در معاملات عین معیّن به شمار می‌آید که در این تحقیق به‌طور ویژه مورد توجه قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها
تخلف وصف؛ رفع عدم انطباق؛ انطباق مادی؛ فقه امامیه؛ کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا
مراجع
  1. آل عصفور، حسین بن محمد. (1421ق). سداد العباد و رشاد العباد. قم: محلاتی.
  2. ‏‫آل عصفور، حسین بن محمد. (بی‌تا). الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع. قم: مجمع البحوث العلمیه.
  3. ‏‫آل ‌‌کاشف‌ الغطاء، محمدحسین. (1359ق). تحریر المجلة. نجف: المکتبه المرتضویه.
  4. آل ‌‌کاشف‌ الغطاء، محمدحسین. (1366ق). وجیزة الأحکام. نجف: مؤسسه کاشف الغطاء العامه.
  5. ابن‌داود، حسن بن علی. (1383ق). کتاب الرجال. تهران: دانشگاه تهران.
  6. ‏‫اراکی، محمد علی. (1414ق). کتاب الخیارات. قم: مؤسسه در راه حق.
  7. ‏‫اراکی، محمد علی. (1419ق). کتاب النکاح. قم: نور نگار.
  8. ‏‫اصغری آقمشهدی، فخر الدین؛ محمدزاده، علی. (1387ش). بررسی تطبیقی حق درخواست تعمیر کالا از سوی خریدار در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا ۱۹۸۰ وین و حقوق ایران. فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، 13(49)، ص121-143. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17350794.1387.13.49.5.3
  9. ‏‫‏‫اصفهانی، محمدحسین. (1418ق). حاشیة المکاسب (حدیثه)، قم: انوار الهدی.
  10. ‏‫اصفهانی، محمدحسین. (1419ق). حاشیه کتاب المکاسب. قم: ذوی القربی.
  11. ‏‫امامی خوانساری، محمد. (بی‌تا). الحاشیة الثانیة علی المکاسب. قم: بی‌نا.
  12. ‏‫امامی، حسن. (1386ش). حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامیه.
  13. ‏‫انصاری، مرتضی. (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگره جهانی شیخ انصاری.
  14. ‏‫ایروانی، علی. (1406ق). حاشیة المکاسب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  15. باقری، احمد؛ داورزنی، حسین؛ هل اتایی، سید محمود . (1398). تحلیل مفهوم شرط در عرف خاص فقیهان امامیه. آموزه‌های فقه مدنی، 11(20)، ص3-22. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.2251936.1398.11.20.1.9
  16. ‏‫بجنوردی، حسن. (1419ق). القواعد الفقهیة. قم: نشر الهادی.
  17. ‏‫بحرانی، یوسف بن احمد. (1405ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: انتشارات جامع مدرسین.
  18. ‏‫تبریزی، جواد. (1416ق). ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب. قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  19. ‏‫حسنی، هاشم معروف. (بی‌تا). نظریة العقد فی الفقه الجعفری. بیروت: مکتبة هاشم.
  20. ‏‫خامنه‌ای، سید علی. (1418ق). المهادنه. قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت(ع).
  21. ‏‫خمینی‌، سید روح‌الله. (1421ق). کتاب البیع. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  22. ‏‫خمینی، سید مصطفی. (1418ق). کتاب الخیارات. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  23. ‏‫خویی، سید ابوالقاسم. (1417ق). مصباح الفقاهة. قم: انصاریان.
  24. ‏‫خویی، سید ابوالقاسم. (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی(ره).
  25. ‏‫خویی، محمدتقی. (1414ق). الشروط أو الالتزامات التبعیة فی العقود. بیروت: دار المؤرخ العربی.
  26. ‏‫رشتی، حبیب الله بن محمد علی. (1407ق). فقه الإمامیة، قسم الخیارات. قم: مکتبة الداوری.
  27. رشتی، حبیب الله بن محمد علی. (بی‌تا). کتاب الإجارة. بی‌جا: بی‌نا.
  28. ‏‫روحانی، محمد صادق. (1412ق). فقه الصادق علیه‌السلام. قم: دارالکتاب.
  29. روحانی، محمد صادق. (1429ق). منهاج الفقاهة. قم: أنوار الهدی.
  30. ‏‫روحانی، محمد. (1420ق). المرتقی إلی الفقه الأرقی (الخیارات). تهران: دار الجلی.
  31. ‏‫سلار، حمزه بن عبد العزیز. (1404ق). المراسم العلویه و الاحکام النبویه. قم: منشورات الحرمین.
  32. ‏‫شبیری زنجانی، موسی. (1419ق). کتاب نکاح. قم: مؤسسه پژوهشی رای‏ پرداز.
  33. شعاریان، ابراهیم؛ رحیمی، فرشاد. (1393). انطباق مادی کالا با قرارداد در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا مصوب 1980 و حقوق ایران. مجله حقوقی بین‌المللی، 31(50). ص41-66. https://doi.org/10.22066/cilamag.2015.15769
  34. شعاریان، ابراهیم؛ رحیمی، فرشاد. (1400ش). حقوق بیع بین‌المللی شرح کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا. تهران: شهر دانش.
  35. شهید اول، محمد بن مکی. (1414ق). غایه المراد فی شرح نکت الارشاد، قم. دفتر تبلیغات اسلامی.
  36. شهید ثانی، (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
  37. شهیدی تبریزی، میرزا فتاح. (1375ق). هدایه الطالب الی اسرار المکاسب. تبریز: چاپخانه اطلاعات.
  38. ‏‫صاحب جواهر، محمدحسن بن باقر. (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. لبنان: دار إحیاء التراث العربی.
  39. صاحب ریاض، سید علی بن محمد طباطبایی. (1409ق). الشرح الصغیر فی شرح المختصر النافع. قم: کتابخانه عمومی آیت‌الله مرعشی نجفی(ره).
  40. ‏‫صاحب ریاض، سید علی بن محمد طباطبایی. (1418ق). ریاض المسائل، قم، مؤسسة آل البیت(ع).
  41. ‏‫صفایی، سید حسین. (1401ش). حقوق بیع بین‌المللی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  42. ‏‫طباطبایی قمی، تقی. (1400). دراساتنا من الفقه الجعفری. قم: مطبعه الخیام.
  43. طباطبایی قمی، تقی. (1413ق). عمدة المطالب فی التعلیق علی المکاسب. قم: محلاتی.
  44. ‏‫طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). تهذیب الأحکام. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  45. طوسی، محمد بن حسن. (1417ق). العدة فی اصول الفقه. قم: علاقبندیان.
  46. ‏‫علامه حلی، حسن بن یوسف. (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
  47. ‏‫فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله. (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع. قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی (ره).
  48. ‏‫کاتوزیان، ناصر. (1376ش). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها، تهران: شرکت انتشار.
  49. لاری، عبدالحسین. (1418ق). التعلیقه علی المکاسب. قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
  50. ‏‫مامقانی، عبدالله. (1350ش). نهایة المقال فی تکملة غایة الآمال. قم: مجمع الذخائر الاسلامیة.
  51. ‏‫مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی. (1406ق). ملاذ الأخیار فی فهم تهذیب الأخبار. قم: کتابخانه عمومی آیت‌الله مرعشی نجفی.
  52. ‏‫محقق حلی، جعفر بن حسن. (1418ق). المختصر النافع فی فقه الإمامیة. قم: مطبوعات دینی.
  53. ‏‫مقدس اردبیلی، احمد بن محمد. (1403ق). مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  54. ‏‫موسوی سبزواری، عبدالاعلی. (1413ق). مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام. قم: المنار.
  55. ‏‫نایینی، محمدحسین. (1373ق). منیة الطالب فی حاشیه المکاسب. تهران: المکتبه المحمدیه.
  56. ‏‫نجاشی، احمد بن علی. (1407ق). رجال النجاشی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  57. ‏‫همدانی، رضا. (1420ق). حاشیة کتاب المکاسب. قم: انصاری.
  58. ‏‫یزدی، سید محمدکاظم. (1415ق). ‏سؤال و جواب. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
  59. یزدی، سید محمدکاظم. (1421ق). حاشیة المکاسب. قم: اسماعیلیان.
  60. Beal, H.G, Chitty on Contracts, V2, Specific Contracts, London, Sweet & Maxweel,2000.
  61. Beatson, J., Anson's Law of Contract, 27th , Oxford, Oxford University Press, 1998.
  62. Chengwei Liu, (2005); Specific Performance: Perspectives from the CISG, UNIDROIT Principles, PECL and Case Law, Available at http: http://cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/chengwei3
  63. Honnold. John. O. (1991); Uniform Law for International Sales Under the 1980 United Nations Convention, Kluwer, 2nd ed, London. Kritzer.
  64. Albert. H., (1989); Guide to Practical Applications of the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods, Kluwer, Boston.
  65. Huber, P & Mullis, A, the CISG: A New Textbook for Students and Practitioners, (Sellier 2007)
  66. Jafarzadeh, Mirgasem, Buyer, (2001); S Right to Specific Performance. http://cisg.law.pace.edu/
  67. Moens, G, International Trade & Business Law Annual, Volume 7 (Routledge 2002).
  68. Nagiri Boghossian (1999-2000); A Comprative Study of Specific Performance Previsions in the United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods. Kluwer.
  69. Schelechtim, Peter. (1998); Commentary on the UN Convention on the International Sale of Goods (CISG) 2th. Published by Oxford.
  70. Schwenzer, I, Hachem, P & Kee, C, Global Sales and Contract Law, (Oxford University Press 2012).
  71. UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts, 2016 available at: https://www.unidroit.org/instruments/commercial-contracts/unidroit-principles-2016
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 375
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 332