سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

نظری, احسان, امیری, فاطمه زهرا, دلبری, سیدعلی. (1402). واکاوی دیدگاه صاحب کتاب قبسات من علم الرجال دربارۀ روایات مدح و قدح «محمد بن سنان». , 7(14), 129-154. doi: 10.30513/hd.2025.6282.1227
احسان نظری; فاطمه زهرا امیری; سیدعلی دلبری. "واکاوی دیدگاه صاحب کتاب قبسات من علم الرجال دربارۀ روایات مدح و قدح «محمد بن سنان»". , 7, 14, 1402, 129-154. doi: 10.30513/hd.2025.6282.1227
نظری, احسان, امیری, فاطمه زهرا, دلبری, سیدعلی. (1402). 'واکاوی دیدگاه صاحب کتاب قبسات من علم الرجال دربارۀ روایات مدح و قدح «محمد بن سنان»', , 7(14), pp. 129-154. doi: 10.30513/hd.2025.6282.1227
نظری, احسان, امیری, فاطمه زهرا, دلبری, سیدعلی. واکاوی دیدگاه صاحب کتاب قبسات من علم الرجال دربارۀ روایات مدح و قدح «محمد بن سنان». , 1402; 7(14): 129-154. doi: 10.30513/hd.2025.6282.1227

واکاوی دیدگاه صاحب کتاب قبسات من علم الرجال دربارۀ روایات مدح و قدح «محمد بن سنان»

آموزه‌های حدیثی
مقاله 6، دوره 7، شماره 14، دی 1402، صفحه 129-154    اصل مقاله (549.98 K)
نوع مقاله: علمی ترویجی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/hd.2025.6282.1227
نویسندگان
احسان نظری* 1؛ فاطمه زهرا امیری2؛ سیدعلی دلبری3
1نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران. دانش‌آموختۀ سطح سه حوزۀ علمیۀ خراسان. مشهد، ایران
2دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران. استاد خارج اصول حوزۀ علمیۀ خراسان، مشهد، ایران
چکیده
«محمد بن سنان» از راویان مورد اختلافی است که احادیث فراوانی در مجامع حدیثی شیعه از او نقل شده است. روایات وی در فقه از چنان اهمیتی برخوردار است که نادیده گرفتن آن‌ها به تغییر بسیاری از احکام شرعی می‌انجامد. با این بیان، ضرورت پرداختن به اعتبارسنجی رجالی وی روشن می‌شود. در این میان، احادیثی دربارۀ‌ او از سوی برخی ائمه(ع) صادر شده است که در دلالت آن احادیث بر مدح یا قدح وی اختلاف وجود دارد. همچنین اشکالاتی بر سند برخی از این روایات گرفته شده است. نویسندگان در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی و به استناد منابع کتابخانه‌ای، درصدد پاسخ به دو پرسش اساسی برآمده‌اند: «از نظر صاحب کتاب قبسات من علم الرجال روایات وارده در شأن محمد بن سنان دلالت بر توثیق وی دارد یا تضعیف؟» و «چه نقد‌هایی بر دیدگاه ایشان وارد است؟». صاحب کتاب‌ مذکور با بررسی این روایات، قائل به توقف بر محمد بن سنان‌ بر اساس روایات توصیفی شده و معتقد است برای اعتبارسنجی رجالی وی، باید به نظر رجالیون مراجعه نمود. این نظر موجب ‌بی‌ثمر شدن روایات توصیفی می‌گردد و از طرفی دیگر، در میان رجالیان نیز اختلاف نظر وجود دارد. همچنین با بررسی سندی و محتوایی روایات وارده در شأن محمد بن سنان وثاقت او نتیجه گرفته شده است.
کلیدواژه‌ها
کتاب قبسات من علم الرجال؛ محمدرضا سیستانی؛ محمد بن سنان؛ توثیق؛ تضعیف
مراجع
  1. ابن‌بابویه، محمد بن على. (۱۳۷۸ق). عیون أخبار الرضا(ع). تهران: بی‌نا.
  2. ابن‌بابویه، محمد بن على. (۱۳۹۵ق). کمال الدین و تمام النعمة. تهران: بی‌نا.
  3. ابن‌طاووس، علی بن موسی. (۱۴۰۶ق). فلاح السائل. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.
  4. ابن‌غضائری احمد بن حسین. (۱۳۸۰ش). الرجال لإبن الغضائری. قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث.
  5. اعرجی کاظمی، محسن بن حسن. (۱۴۱۵ق). عدة الرجال. قم: اسماعیلیان.
  6. امین عاملی، سید محسن. (۱۴۰۳ق). أعیان الشیعة، (محقق: حسن امین). بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
  7. بحرالعلوم، محمدمهدی بن مرتضی؛ بحر العلوم، محمدصادق؛ بحر العلوم، حسین. (۱۳۶۳). رجال السید بحر العلوم «المعروف بالفوائد الرجالیة». تهران: مکتبة الصادق(ع).
  8. حلی، حسن بن یوسف. (۱۴۰۲ق). رجال العلامة الحلی. قم: الشریف الرضی.
  9. خواجوئی اسماعیل بن محمدحسین. (۱۳۷۲ش). الفوائد الرجالیة. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
  10. خوئی، سید ابوالقاسم. (۱۳۷۲ش). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. بی‌جا: بی‌نا.
  11. خوئی، سید ابوالقاسم. (۱۴۱۸ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی.
  12. ‌سبحانی، جعفر. (۱۳۶۹ش). کلیات فی علم الرجال. قم: مرکز مدیریت حوزۀ علمیۀ قم.
  13. سیستانی، محمدرضا، (۱۴۳۷ق)، قبسات من علم الرجال، بیروت: دار المؤرخ العربی.
  14. شبیری، موسی. (بی‌تا). کتاب نکاح. قم: مؤسسۀ پژوهشی رای‌‌پرداز.
  15. شوشتری، محمدتقی. (۱۴۱۰ق). قاموس الرجال. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الإسلامی.
  16. طاهایی، سید محمدمهدی. (۱۴۰۰). کارکرد روایات در توثیق و تضعیف راویان. قم: نشر معارف اهل بیت الطاهرین(ع).
  17. طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۱۱ق). فهرست کتب الشیعة و أصولهم و أسماء المصنفین و أصحاب الأصول. قم: مکتبة المحقق الطباطبائی.
  18. طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۲۷ق). رجال الطوسی. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الإسلامی.
  19. طوسى، محمد بن حسن. (۱۳۹۰ق). الإستبصار فیما اختلف من الأخبار. تهران: بی‌نا.
  20. طوسى، محمد بن حسن. (۱۴۱۱ق) الغیبه. قم: بی‌نا.
  21. طوسى، محمد بن حسن. (۱۴۱۷ق). العُدة فی أصول الفقه. قم: محمدتقی علاقبندیان‏.
  22. عاملی، حسن بن زین‌الدین (ابن شهید ثانی). (1411ق). التحریر الطاووسی، (تحقیق: فاضل عباس جواهری. به اشراف محمود مرعشی). قم: کتابخانۀ آیت‌الله‌العظمی مرعشی نجفی(ره).
  23. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۸۷ش). الکافی. مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث. سازمان چاپ و نشر.
  24. کشى، محمد بن عمر. (۱۴۰۹ق). رجال الکشی (إختیار معرفة الرجال). مشهد: مؤسسۀ نشر دانشگاه مشهد.
  25. مازندرانی حائری، محمد بن اسماعیل. (۱۴۱۶ق). منتهی المقال فی أحوال الرجال. قم: مؤسسة آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
  26. مامقانی، عبدالله. (بی‌تا). تنقیح المقال فی علم الرجال. نجف اشرف: بی‌نا.
  27. کلباسی، محمد بن محمدابراهیم. (۱۳۸۰ق). الرسائل الرجالیة. قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دار الحدیث.
  28. محمدبیگی، گیتی؛ ابطحی فروشانی، علیرضا؛ چلونگر، محمد‌علی، (۱۳۹۸ش). محمد بن سنان و نقش او در انتقال حدیث زیدیه به امامیه. نشریۀ تاریخ ایران اسلامی، شمارۀ 7.
  29. مهدوی راد، محمدعلی؛ جباری، امیر عطاء‌الله، (۱۳۹۱ش). محمد بن سنان از ورای دیدگاه‌ها، دو فصلنامه حدیث‌پژوهی، 4(2)، 37-64.
  30. نایینی منوچهری، محمدرضا؛ حکیم، محمد، (۱۳۹۶ش). اعتبارسنجی نامه علل الاحکام امام رضا(ع). با تأکید بر وثاقت محمد بن سنان. تحقیقات علوم قرآن و حدیث، 14(1)، 137-163. https://doi.org/10.22051/tqh.2017.8723.1137
  31. نجاشی احمد بن علی. (۱۳۶۴ش). رجال النجاشی. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة، مؤسسة النشر الإسلامی.
  32. نورى، حسین بن محمدتقى. (۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل (الخاتمه). قم: بی‌نا.
  33. وحید بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل. (بی‌تا). الفوائدالرجالیه، (چاپ‌شده به همراه کتاب رجال خاقانی). بی‌جا: بی‌نا.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 384
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 173