سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

خیاط, علی, سجادی زاده, سیدعلی, وزیری‌زاده, صالح. (1402). واکاوی ادبی و نقد ترجمه‌های گزارۀ «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» در مناجات شعبانیه. , 7(14), 79-102. doi: 10.30513/hd.2025.6543.1230
علی خیاط; سیدعلی سجادی زاده; صالح وزیری‌زاده. "واکاوی ادبی و نقد ترجمه‌های گزارۀ «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» در مناجات شعبانیه". , 7, 14, 1402, 79-102. doi: 10.30513/hd.2025.6543.1230
خیاط, علی, سجادی زاده, سیدعلی, وزیری‌زاده, صالح. (1402). 'واکاوی ادبی و نقد ترجمه‌های گزارۀ «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» در مناجات شعبانیه', , 7(14), pp. 79-102. doi: 10.30513/hd.2025.6543.1230
خیاط, علی, سجادی زاده, سیدعلی, وزیری‌زاده, صالح. واکاوی ادبی و نقد ترجمه‌های گزارۀ «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» در مناجات شعبانیه. , 1402; 7(14): 79-102. doi: 10.30513/hd.2025.6543.1230

واکاوی ادبی و نقد ترجمه‌های گزارۀ «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» در مناجات شعبانیه

آموزه‌های حدیثی
مقاله 4، دوره 7، شماره 14، دی 1402، صفحه 79-102    اصل مقاله (617.7 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/hd.2025.6543.1230
نویسندگان
علی خیاط* 1؛ سیدعلی سجادی زاده2؛ صالح وزیری‌زاده3
1نویسنده مسئول، استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
2استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
3دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
چکیده
مناجات شعبانیه از دعاهای مورد توجه همۀ امامان معصوم(ع) بوده که وجود آموزه‌های متعدد توحیدی و عرفانی در آن، نظر اهل معرفت را به خود جلب کرده است. از جملۀ این آموزه‌ها، «محبت خدا و بندگان» است که از عباراتی مانند «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» به دست می‌آید. مبتنی بر اصول و قواعد فهم متون و ارتکاز ذهنی مخاطب، احتمال‌های متعدد در ترجمۀ این عبارت وجود دارد که بر اساس آن، شارحان و مترجمان، هر کدام این عبارت را به گونه‌ای معنا کرده‌اند. این اختلاف نظر ناشی از تعدد معانی حرف «لام»، وجود احتمال‌های متفاوت در ساختار صرفی_ معناییِ «مَحَبَّة» و وجود دو احتمال در نوع اضافۀ مصدر به مضاف‌الیهِ خود در ترکیب «مَحَبَّتِک» است. برداشت‌های متعدد مترجمان و شارحان از این عبارت ما را بر آن داشت تا با فهم روشمند و با روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی احتمال‌های مربوط بپردازیم. نتیجۀ نهایی بر تعلیلی بودن حرف «لام» و اضافه به مفعول بودنِ ترکیب «محبتک»، معنای «مرا برای محبت ورزیدن به خودت بیدار کردی» را برای عبارت «أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک» به دست می‌دهد که مبتنی بر آن، نقد و بررسی ترجمه‌های موجود از این عبارت صورت گرفته است.
کلیدواژه‌ها
محبت؛ محبت الهی؛ مناجات شعبانیه؛ أَیقَظْتَنِی لِمَحَبَّتِک؛ ترجمه
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. الصحیفة السجادیه. (1376ش). قم: دفتر نشر الهادى‏.
  3. ابن طاووس، على بن موسى. (1399ش). الإقبال بالأعمال الحسنه، (مترجم: محمد روحی). قم: سماء قلم.
  4. ابن‌بابویه، محمد بن على. ‏(1376ش). الأمالی، تهران: کتابچى‏.
  5. ابن‌بابویه، محمد بن على. ‏‏(1398ق‏). التوحید، قم: جامعۀ مدرسین.
  6. ابن‌طاووس، على بن موسى. (1376ش). ‏الإقبال بالأعمال الحسنه.‏ قم: دفتر تبلیغات اسلامى ‏.
  7. ابن‌طاووس، على بن موسى‏، (1411ق). مهج الدعوات و منهج العبادات.‏ قم: دار الذخائر.
  8. ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414 ق). لسان العرب.‏ بیروت: دار الفکر‏.
  9. ابن‌هشام انصاری. ( 1404ق). مغنى اللبیب. قم: مکتبة آیة الله العظمى المرعشی النجفی.
  10. انصاریان، حسین. https://erfan.ir
  11. بدیع یعقوب، إمیل. (1988م). موسوعه النحو و الصرف و الإعراب. بیروت: دار العلم للملایین.
  12. تحریری، محمدباقر. (1398ش). نجوای عارفانه (شرح مناجات شعبانیه). قم: بوستان کتاب.
  13. جوهرى، اسماعیل بن حماد‌. (1410ق). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم.
  14. خسروی، محمدعلی. (1396ش). مناجات شعبانیه. تهران: فرهنگسرای میردشتی.
  15. خمینی، سید روح‌الله. (1375ش). تفسیر سورۀ حمد. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)‏.
  16. خمینی، سید روح‌الله. (1379ش). صحیفۀ انقلاب اسلامی. وصیتنامۀ سیاسی الهی امام خمینی. تهران: مؤسسۀ فرهنگی قدر ولایت.
  17. خمینی، سید روح‌الله. (1380ش). شرح چهل حدیث (اربعین حدیث). قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)‏.
  18. خمینی، سید روح‌الله. (1389ش). صحیفه امام. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى(ره)‏.
  19. دهخدا، علی‌اکبر. (1377ش). لغتنامه. تهران: روزنه (مؤسسۀ چاپ و انتشارات دانشگاه تهران).
  20. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار الشامیة‏.
  21. سعادت‌پرور، على. (1382‌ش). جمال آفتاب و آفتاب هر نظر (شرحى بر دیوان حافظ). تهران: احیاء کتاب.
  22. سماهیجى، عبدالله بن صالح. (1396ق). الصحیفة العلویة و التحفة المرتضویة، (ترجمۀ رسولى محلاتى)‏. تهران: انتشارات اسلامى‏‏.
  23. شفیعی، حسین. (پاییز 1376). مناجات شعبانیه و سند آن. پیام حوزه، شماره 15.
  24. صفایی، غلامعلی. (1387ش). ترجمه و شرح مغنی الأدیب. قم: نشر قدس.
  25. طاهری، سید محمود. (1386ش). شرح مناجات شعبانیه. ارمغان، شماره 2، (ویژه‌نامه شعبان)، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
  26. طباطبائی، سیدمحمدرضا. (1391ش). صرف ساده. قم: دار العلم.
  27. علیزاده، مهدى. (1389ش). اخلاق اسلامى مبانى و مفاهیم. قم: ‌دفتر نشر معارف.
  28. غزالی، محمد. (بی‌تا). إحیاء علوم الدین. بی‌جا: دار الکتاب العربی.
  29. فراهیدی، خلیل بن احمد. (بی‌تا). کتاب العین. بی‌جا: دار ومکتبة الهلال.
  30. فقیهى، سید احمد. (آبان 1385ش). تربیت اخلاقى از منظر قرآن. نشریۀ معرفت، مؤسسۀ آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، (107).
  31. فیومی، احمد بن محمد. (1414ق‏). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر. قم:‏ دار الهجرة.
  32. فیروزآبادی، مجدالدین. (1426ق). القاموس المحیط. بیروت: مؤسسة الرسالة.
  33. فیض کاشانى، محمد بن شاه‌مرتضى. ‌(1417ق). المحجة البیضاء. قم‌: مؤسسة النشر الاسلامی‌.
  34. قاسمی، محمدحسن. (1392ش). الکافی فی المفردات. مشهد: انتشارات دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
  35. قطب‌الدین راوندى، سعید بن هبة‌الله. (1407ق). الدعوات (سلوة الحزین). قم: مدرسۀ امام مهدى(عج)‏.
  36. قمی، شیخ عباس. (1385ش). کلیات مفاتیح الجنان، (ترجمه: مهدی الهی قمشه‌ای). قم: آئین دانش.
  37. قمی، شیخ عباس. (1394ش). مفاتیح الجنان، (مترجم: حمیدرضا شیخی). مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
  38. قمی، شیخ عباس. (1399ش). کلیات مفاتیح الجنان، (ترجمه: سید احمد طیبی). قم: بوستان کتاب.
  39. قمی، شیخ عباس. (1400ش). کلیات مفاتیح الجنان، (ترجمه: مهدی الهی قمشه‌ای، چاپ دوم). تهران: پیام عدالت.
  40. قمی، شیخ عباس. (1401ش). کلیات مفاتیح الجنان، (مترجم: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی). مشهد: به‌نشر.
  41. قمی، شیخ عباس. (1401ش). مفاتیح الجنان، (مترجم: رضا مرندی). قم: کتاب جمکران.
  42. قمی، شیخ عباس. (1402ش). کلیات مفاتیح الجنان، (مترجم: محمدباقر کمره‌ای). مشهد: به‌نشر.
  43. کشمیری، عبدالرسول. (1392ش). صرف کاربردی. مشهد مقدس: مؤسسۀ مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلام.
  44. کلینی، محمد بن یعقوب. (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیة‏.
  45. کراجکى، محمد بن على. (1410 ق). کنز الفوائد.‏ قم: دار الذخائر‏.
  46. لیثى واسطى، على بن محمد. (1376ش). عیون الحکم و المواعظ. قم، دار الحدیث‏‏.
  47. مجلسى، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏‏.
  48. مجلسى، محمدباقر. (1423ق). زاد المعاد - مفتاح الجنان.‏ بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات‏‏.
  49. محمدی ری‌شهری، محمد. (1389ش). دانش‌نامۀ امیرالمؤمنین(ع) بر پایۀ قرآن، حدیث و تاریخ. قم: دار الحدیث.
  50. محمدی ری‌شهری، محمد. (1389ش). میزان الحکمه. قم: دار الحدیث.
  51. محمدی ری‌شهری، محمد. (1421ق‏). المحبة فی الکتاب و السنة. بیروت: دار الحدیث.
  52. محمدى گیلانى، محمد. (1373ش). شرح مناجات شعبانیه. تهران‌: نشر سایه‌.
  53. ‌مصباح یزدی، محمدتقی. (1390ش). «پ». پند جاوید (شرح وصیت امیرالمؤمنین على(ع) به فرزندش امام حسن مجتبى(ع)). قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  54. ‌مصباح یزدی، محمدتقی. (1390ش). «د». در جستجوی عرفان اسلامی. قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  55. ‌مصباح یزدی، محمدتقی. (1390ش). «س». سجاده‌های سلوک. قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  56. ‌مصباح یزدی، محمدتقی. (1392ش). شکوه نجوا (شرحی بر مناجات شعبانیه و مناجات المریدین). قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  57. ‌مصباح یزدی، محمدتقی. (1394ش). آموزش فلسفه. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  58. مصطفوی، حسن. (1368ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‏.
  59. ‏مطهری، مرتضی. (1389ش). مجموعه آثار. بی‌جا، انتشارات صدرا.
  60. معین، محمد. (1362ش). فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر.
  61. مکارم شیرازى، ناصر. (1385ش). اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبۀ متقین). قم: نسل جوان‌.
  62. مکارم شیرازى، ناصر. (1387ش). کلیات مفاتیح نوین. قم: انتشارات امام علی ‌بن ابی‌طالب(ع).
  63. موحد ابطحی اصفهانی، سید محمدباقر. (۱۳۷۱ش). الصحیفة السجادیة الجامعة. قم: مؤسسة الإمام المهدی(ع).
  64. موحد ابطحی اصفهانی، سید محمدباقر. (۱۴۱۸ق). الصحیفة العلویة الجامعه. قم: مؤسسه الإمام المهدی(عج).
  65. موحد ابطحی اصفهانی، سید محمدباقر. (1427ق). الصحیفة الحسنیة الجامعه. قم: مؤسسة الإمام المهدی(عج).
  66. واعظ‌زاده‌ خراسانى، محمد. (1388ش). المعجم فى فقه لغة القرآن و سر بلاغته. مشهد‏: بنیاد پژوهش‌هاى اسلامى‏‏.
  67. وحید بهبهانی، محمدباقر. (1404ق). الفوائد الرجالیة (چاپ‌شده با رجال الخاقانی). قم: مکتب الإعلام الإسلامی.
  68. ورام بن ابی فراس، مسعود بن عیسى‏، (1410ق). مجموعة ورّام.‏ قم: مکتبة فقیه‏.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 351
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 147