سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

پورصدقی, رضا, فائزی, محمد, آذریان, سید صادق. (1404). واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین. , 1(2), 37-51. doi: 10.30513/ied.2025.2992.1116
رضا پورصدقی; محمد فائزی; سید صادق آذریان. "واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین". , 1, 2, 1404, 37-51. doi: 10.30513/ied.2025.2992.1116
پورصدقی, رضا, فائزی, محمد, آذریان, سید صادق. (1404). 'واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین', , 1(2), pp. 37-51. doi: 10.30513/ied.2025.2992.1116
پورصدقی, رضا, فائزی, محمد, آذریان, سید صادق. واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین. , 1404; 1(2): 37-51. doi: 10.30513/ied.2025.2992.1116

واکاوی فقهی غرر در معاملۀ بیت‌کوین

آموزه‌های اقتصاد اسلامی
مقاله 2، دوره 1، شماره 2، تیر 1404، صفحه 37-51    اصل مقاله (839.26 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ied.2025.2992.1116
نویسندگان
رضا پورصدقی* 1؛ محمد فائزی2؛ سید صادق آذریان3
1عضو گروه اصول پژوهشگاه مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، قم، ایران.
2استاد سطوح عالی حوزه علمیه، قم، ایران.
3استاد مرکز فقهی ائمه اطهار( ع)، قم، ایران.
چکیده
امروزه با رواج رمزارزها در فضای مجازی، پرسش‎های مختلفی به لحاظ فقهی شکل گرفته است. جواز معاملۀ بیت‌کوین مهم‌ترین سؤالی است که در این رابطه، به دلیل نفوذ بیت‌کوین در بین معامله‌‎گران رمزارزها پرسیده می‌شود. برخی از فقها با استناد به بطلان غرر، معاملۀ بیت‌‎کوین را باطل دانسته‌اند. نوشتۀ حاضر با بررسی منابع کتابخانه‌ای، ماهیت غرر و تطبیقات آن را در فقه مطالعه کرده است تا نحوۀ تطبیق این عنوان بر بیت‌کوین و معاملۀ آن را بررسی کند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد فقها برای غرری که در بیع مورد نهی است سه معنای خطر، جهالت و خدعه را بیان نموده‌اند، ولی طبق هیچ‌کدام از این معانی نمی‌توان قائل به بطلان معاملۀ بیت‌کوین شد. همچنین فقها با استناد به بطلان غرر، معاملاتی را که در آن‌ها 1. قدرت بر تسلیم عوضین وجود ندارد؛ 2. عوضین مجهول هستند؛ 3. مورد معامله فاقد منفعت عقلائی است؛ 4. مورد معامله قابل تملک نیست باطل دانسته‌اند، اما هیچ یک از خصوصیات مذکور در بیت‌کوین و معاملۀ آن وجود ندارد. بنابراین هیچ یک از معانی و تطبیقات غرر برای غرری دانستن معاملۀ بیت‌کوین قابل استناد نیست.
 
کلیدواژه‌ها
بیت کوین؛ رمز ارز؛ غرر؛ پول دیجیتال؛ معامله
مراجع
  1. حبیبیان نقیبی، مجید؛ اسدیان لالیمی، مرتضی؛ زحمتکش، محمدعلی. (1399). «بررسی چالش غرر در معامله با رمزارزها (مورد مطالعه بیت‌کوین)». دومین کنفرانس بین‌المللی فقه، حقوق و پژوهش‌های دینی. قابل دسترسی در: https://civilica.com/doc/1193576.
  2. میرزاخانی، رضا؛ سعدی، حسینعلی. (1397). «بیت‌کوین و ماهیت مالی ـ فقهی پول مجازی». جستارهای اقتصادی، (30)، پاییز و زمستان 1397.
  3. انصاری، مرتضی. (1415ق). کتاب المکاسب. قم: کنگرۀ جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  4. ایروانی، علی بن عبدالحسین نجفی. (1406ق). حاشیة المکاسب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  5. بحرانی، یوسف بن احمد آل عصفور. (1405ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  6. تبریزی، جواد بن علی. (1416ق). إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب. قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
  7. جوزی، ابن‌اثیر، مبارک بن محمد. (بی‌تا). النهایة فی غریب الحدیث و الأثر. قم: مؤسسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
  8. جوهری، اسماعیل بن حماد. (1410ق). الصحاح ـ تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم للملایین.
  9. حکیم، سید محسن طباطبایی. (1416ق). مستمسک العروة الوثقی. قم: مؤسسة دار التفسیر.
  10. حکیم، سید محسن طباطبایی. (بی‌تا). نهج الفقاهة. قم: انتشارات 22 بهمن.
  11. حلی، محمد بن ادریس. (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  12. حلی، حسن بن یوسف. (1413ق). مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  13. خمینی، سید روح‌الله. (بی‌تا). کتاب البیع. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  14. خویی، سید ابوالقاسم موسوی. (بی‌تا). مصباح الفقاهة (المکاسب).
  15. خویی، سید ابوالقاسم موسوی. (1418ق). موسوعة الإمام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
  16. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دار العلم - الدار الشامیة.
  17. سبزواری، علی مؤمن قمی. (1421ق). جامع الخلاف و الوفاق. قم: زمینه‌سازان ظهور امام عصر(عج).
  18. صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد. (1414ق). المحیط فی اللغة. بیروت: عالم الکتاب.
  19. طباطبایی، سید علی. (1418ق). ریاض المسائل. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  20. طوسی، محمد بن حسن. (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  21. عاملی، محمد بن حسن حرّ. (1409ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  22. فیومی، احمد بن محمد مقری. (بی‌تا). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی. قم: دار الرضی.
  23. نائینی، محمدحسین غروی. (1413ق). المکاسب و البیع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  24. نجفی، محمدحسن. (بی‌تا). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  25. نجفی، حسن بن جعفر کاشف‌الغطاء. (1422ق). أنوار الفقاهة - کتاب البیع. نجف: مؤسسۀ کاشف الغطاء.
  26. نراقی، احمد بن محمدمهدی. (1417ق). عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  27. نوری، محدث. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  28. زبیدی، محب‌الدین سید محمد مرتضی حسینی. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 481
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 162