سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

غفاری فرد, محمد, نظری, راحله. (1404). بررسی شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی در مناطق مختلف ایران. , 1(2), 121-146. doi: 10.30513/ied.2025.2010.1061
محمد غفاری فرد; راحله نظری. "بررسی شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی در مناطق مختلف ایران". , 1, 2, 1404, 121-146. doi: 10.30513/ied.2025.2010.1061
غفاری فرد, محمد, نظری, راحله. (1404). 'بررسی شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی در مناطق مختلف ایران', , 1(2), pp. 121-146. doi: 10.30513/ied.2025.2010.1061
غفاری فرد, محمد, نظری, راحله. بررسی شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی در مناطق مختلف ایران. , 1404; 1(2): 121-146. doi: 10.30513/ied.2025.2010.1061

بررسی شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی در مناطق مختلف ایران

آموزه‌های اقتصاد اسلامی
مقاله 6، دوره 1، شماره 2، تیر 1404، صفحه 121-146    اصل مقاله (2.39 M)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ied.2025.2010.1061
نویسندگان
محمد غفاری فرد* 1؛ راحله نظری2
1دانشیار ، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه بین المللی اهل بیت( ع،) تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد، دانشگاه بین المللی اهل بیت( ع)، قم، ایران.
چکیده
عدالت اقتصادی، چگونگی توزیع فرصت‌ها، امتیازها و بهره‌مندی‌های اقتصادی میان افراد و گروه‌های جامعه است. برای سنجش عدالت اقتصادی از شاخص‌های ترکیبی استفاده می‌شود، زیرا شاخص‌های ترکیبی سنجه‌های مناسبی برای ارزیابی عملکرد و آگاهی از فاصلۀ وضعیت‌های فعلی با هدف‌ها و برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌های اقتصادی هستند. هدف از تحقیق حاضر، رتبه‌بندی استان‌های ایران بر اساس عدالت اقتصادی با استفاده از الگوی تصمیم‌گیری چندمعیاره است. در این تحقیق، برای وزن‌دهی شاخص‌ها از روش تحلیلی سلسله مراتبی (AHP) و در رتبه‌بندی استان‌ها از روش تاپسیس استفاده شده است. با توجه به مبانی نظری تحقیق، جهت ایجاد شاخص ترکیبی از معیارهای حق مالکیت مشروع، حق مبادلۀ مشروع، حق سهم‌بری عادلانه از تولید، حق نیازمندان در اموال عمومی و خصوصی، حق دسترسی عموم به منابع عمومی و حق نسل‌های آتی از منابع بین‌نسلی استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، خراسان شمالی و قم به ترتیب مقام‌های اول، دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند و خوزستان و تهران در رده‌های آخر قرار گرفته‌اند. عدالت اقتصادی در استان‌هایی که رتبۀ بالایی کسب کرده‌اند، بیشتر رعایت شده است و استان‌هایی که در ردۀ پایین قرار دارند، از عدالت اقتصادی مطلوبی برخوردار نیستند. بنابراین، لازم است سیاست‌گذاران اقتصادی کشور جهت بهبود عدالت اقتصادی، بازطراحی سیاست‌های حداقل دستمزد، افزایش اعتبارات عمرانی مناطق کمتر توسعه‌یافته و گسترش سیاست‌های حمایتی از جمعیت زیر خط فقر را در دستور کار خود قرار دهند.
کلیدواژه‌ها
عدالت اقتصادی؛ شاخص ترکیبی؛ رتبه بندی؛ اقتصاد اسلامی
مراجع
  1. نهج‌البلاغه.
  2. باستانی، علیرضا و رزمی، سید محمدجواد. (1393). «رتبه‌بندی غیرمستقیم استان‌های ایران بر حسب سرمایۀ اجتماعی». فصلنامۀ علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی، 14(55)، 45-77.
  3. حاجیان، رضا؛ دلشاد تهرانی، مصطفی و امینی حاج‌آبادی، محمدرضا. (1396). «زمینه‌های شفافیت اطلاعات و عدالت اقتصادی از دیدگاه نهج‌البلاغه». پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 16(55)، 81-102.
  4. حسینی، سید رضا. (1387). «معیارهای عدالت اقتصادی از منظر اسلام (بررسی انتقادی نظریۀ شهید صدر)». اقتصاد اسلامی، (32)، 5-36.
  5. خاندوزی، سید احسان. (1390). «بازخوانی نظریه‌های عدالت اقتصادی در قرن بیستم». فصلنامۀ مجلس و راهبرد، 18(66)، 109-146.
  6. دیباجی فروشانی، شکوه و جمشیدی‌ها، غلامرضا. (1394). «مفهوم عدالت از منظر فارابی و ابن‌خلدون». نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 5(9)، 81-104.
  7. رجایی، محمدکاظم و معلمی، مهدی. (1390). «درآمدی بر مفهوم عدالت اقتصادی و شاخص‌های آن». معرفت اقتصاد اسلامی، (4)، 5-30.
  8. رجائی، سید محمدکاظم. (1392). «مفهوم و شاخص‌های عدالت اقتصادی». معرفت اقتصاد اسلامی، (9)، 80-105.
  9. رسمتی، محمدزمان. (1384). «عدالت از دیدگاه اندیشمندان اسلامی و غربی». جستارهای اقتصادی، (4)، 113-136.
  10. سیدنورانی، سید محمدرضا و خاندوزی، سید احسان. (1391). «مبانی نظری سنجش عدالت اقتصادی در اسلام». جستارهای اقتصادی، (17)، 31-58.
  11. سیدنورانی، سید محمدرضا و خاندوزی، سید احسان. (1394). «معرفی و محاسبۀ شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی از منظر اسلامی در ایران». فصلنامۀ مجلس و راهبرد، 23(85)، 57-84.
  12. شاکری، عباس؛ مؤمنی، فرشاد؛ علی‌زاده، امیرخادم و مخزن موسوی، سید هادی. (1398). «سنجش شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی با رویکرد اسلامی در ایران». جستارهای اقتصادی ایران، (31)، 9-40.
  13. شاکری، عباس؛ مؤمنی، فرشاد؛ خادم علیزاده، امیر و مخزن موسوی، سید هادی. (1398). «درآمدی بر شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی با رویکرد اسلامی». اقتصاد اسلامی، (74)، 5-33.
  14. عبدالملکی، حجت‌الله؛ زاهدی‌وفا، محمدهادی و گلدوزها، مهدی. (1391). «مزیت‌سنجی طبیعی (عدالت‌محور) دربرابر مزیت‌سنجی اقتصادی متعارف؛ کاربرد معیارهای عدالت اقتصادی جغرافیایی در برنامه‌ریزی توسعه بخشی-فضایی؛ مطالعۀ موردی: تعیین مزیت‌های تولیدی استان‌های کشور». پژوهش‌های مطالعات اقتصاد اسلامی، 5(1)، 103-139.
  15. عیوضلو، حسین و کریمی ریزی، مجید. (1394). «شناسایی و اندازه‌گیری شاخص عدالت و کارایی در نظام بانکی؛ مورد مطالعه: بانک توسعۀ صادرات ایران، استان اصفهان». پژوهش‌های مطالعات اقتصاد اسلامی، (1)، 121-146.
  16. عیوضلو، حسین. (1384). عدالت و کارایی در تطبیق با نظام اقتصادی اسلام. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  17. مطهری، مرتضی. (1363). عدل الهی. تهران: صدرا.
  18. معمار، ثریا. (1393). «تحلیل جامعه‌شناختی مفهوم عدالت از دیدگاه حضرت علی(ع)». شیعه‌شناسی، (47)، 47-78.
  19. آقانظری، حسن. (1383). «عدالت اقتصادی از نظر افلاطون، ارسطو و اسلام». اقتصاد اسلامی، 4((14)4).
  20. Atkinson, A. B. (2003). “Multidimensional Deprivation: Contrasting Social Welfare and Counting Approaches”. Journal of Economic Inequality, 1(1).
  21. Enste, D. H., & Wies, J. (2013). International Justice Monitor 2013: A comparison of 28 countries for the years 2000 to 2012 across six justice dimensions. Köln.
  22. Merkel, W., & Giebler, H. (2014). “Measuring Social Justice and Sustainable Governance in the OECD”. In Theory and Practice of the Welfare State in Europe in 20th Century. HISTORICKY USTAV.
  23. Okoli, C., & Pawlowski, S. D. (2004). “The Delphi Method as a Research Tool: an Example, Design Considerations and Applications”. Information and Management, 42.
  24. Schraad-Tischler, D., Schiller, C. M., Heller, S. M., & Siemer, N. (2017). Social Justice in the EU Index Report 2017. Germany: Social Inclusion Monitor Europe, Bertelsmann Stiftung.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 349
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 162