سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

ظهوری, سمیه. (1404). واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه. , 17(32), 221-250. doi: 10.30513/cjd.2025.6209.1978
سمیه ظهوری. "واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه". , 17, 32, 1404, 221-250. doi: 10.30513/cjd.2025.6209.1978
ظهوری, سمیه. (1404). 'واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه', , 17(32), pp. 221-250. doi: 10.30513/cjd.2025.6209.1978
ظهوری, سمیه. واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه. , 1404; 17(32): 221-250. doi: 10.30513/cjd.2025.6209.1978

واکاوی کارکرد سوگند استظهاری در فقه و قوانین موضوعه

آموزه‌های فقه مدنی
مقاله 7، دوره 17، شماره 32، دی 1404، صفحه 221-250    اصل مقاله (741.21 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cjd.2025.6209.1978
نویسنده
سمیه ظهوری*
استادیار، گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
چکیده
سوگند استظهاری سوگندی است که خواهان در دعوایی که علیه میتی مطرح می‌نماید علی‌رغم اثبات حقش با سایر ادله، باید بر بقای حق خود یاد کند تا بدین وسیله موجبات اطمینان یافتن قاضی را بر باقی بودن حق خویش را فراهم نماید. سوگند استظهاری به دلیل استثنایی بودن، فقط در دعوا علیه میت کاربرد دارد و در سایر مواردی که خوانده امکان دفاع از خود ندارد مثل دعوا علیه صغیر، مجنون و غایب لزومی به ضمیمه شدن سوگند خواهان به بینه نیست. علاوه بر آن خواهان در صورتی با وجود بینه و اثبات حق خود، مکلف به اتیان سوگند استظهاری است که اصیل باشد و لذا ولی، وصی، قیم و سایر نمایندگان نمی‌توانند سوگند یاد کنند؛ زیرا سوگند جنبه شخصی دارد و قابل نمایندگی نیست. بنابراین در دعوای نماینده علیه میت به‌موجب عموم اخبار، به مجرد گواهی بینه، دعوا اثبات می‌گردد و دادگاه ملزم به صدور حکم به نفع خواهان است. علاوه بر آن، به نظر غالب سوگند استظهاری هم در دعوای دینی علیه میت و هم دعوای عینی علیه او کاربرد دارد.
کلیدواژه‌ها
سوگند استظهاری؛ میت؛ اصیل؛ دعوای دینی؛ دعوای عینی؛ قانون آیین دادرسی مدنی
مراجع
  1. آشتیانی، محمدحسن. (1383ش). کتاب القضاء. قم: زهیر.
  2. آقا مهدوی، اصغر؛ حبیبیان، مهدی. (1393ش). بررسی اهلیت شخص حقوقی در فقه و حقوق. پژوهشنامه فقهی، 2(2)، ص27-
  3. احسایی، محمد بن علی. (1410ق). الأقطاب الفقهیة على مذهب الإمامیة- درر اللآلئ العمادیة فی الأحادیث الفقهیة‌. قم: انتشارات کتابخانه آیة‌الله مرعشی نجفی قدس سره.
  4. اژدری، علی. (1391ش). بار اثبات دلیل در فقه و امور مدنی، فقه و مبانی حقوق اسلامی، 5(13)، ص22-47.
  5. اصفهانی، محمدتقی (مجلسی اول). (1400ش). یک دوره فقه کامل فارسی، تهران: مؤسسه و انتشارات فراهانی.
  6. اعظم‌پور، محمد شهاب؛ بابایی ساخمرس، مرتضی. (1403ش). بررسی تطبیقی سوگند در اثبات و رد دعاوی فقه و حقوق جمهوری اسلامی ایران. ماهنامه آفاق علوم انسانی، 8(87)، ص19-31.
  7. امامی، سید حسن. (1364ش). حقوق مدنی. تهران: انتشارات اسلامیه.
  8. باقری، مهناز. (1396ش). کاربرد سوگند در نظام قضایی اسلام و تطبیق آن با آیین‌های آسمانی دیگر، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهراء(س).
  9. بحرانی، یوسف بن احمد. (1423ق). الدرر النجفیه من الملتقطات الیوسفیه، بیروت: دار المصطفی لاحیاء التراث.
  10. بلخی، سید جواد. (1400ش). اعتبار سوگند استظهاری در اثبات دعوا در فقه و حقوق، نسیم کوثر، 1(1)، ص51-62.
  11. ترحینی، سید محمدحسین. (1427ق). الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة‌. قم: دار الفقه للطباعة و النشر.
  12. حاتمی، صدیقه؛ سامانی، احسان. (1403ش). بازجستی در گستره اتیان سوگند استظهاری. فصلنامه تحقیقات حقوقی، 27(4)، ص171- 10.48308/jlr.2024.231303.2474
  13. حیاتی، علی عباس. (1392ش). آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: نشر میزان.
  14. خوئی، سید ابوالقاسم. (1418ق). موسوعه الامام الخوئی. قم: مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی.
  15. دیانی، عبدالرسول. (1383ش). سوگند. ماهنامه دادرسی، شماره 48، ص38-43.
  16. شمس الدینی لری، رحیم. (1395ش). بررسی تطبیقی ادله اثبات دعوا در حقوق ایران و فقه حنفیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه سیستان و بلوجستان.
  17. شمس، عبدالله. (1386ش). آیین دادرسی مدنی - (دوره پیشرفته). تهران: انتشارات دراک.
  18. شوشتری، محمدتقی. (1406ق). النجعة فی شرح اللمعه. تهران: کتابفروشی صدوق.
  19. شهید اول .(بی‌تا). القواعد و الفوائد. قم: کتابفروشی مفید.
  20. شهید ثانی. (1412ق). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. قم: مکتبه الداوری.
  21. شهید ثانی. (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح الشرائع الاسلام. قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
  22. صفایی، سید حسین؛ قاسم‌زاده، سید مرتضی. (1400ش). حقوق مدنی: اشخاص و محجورین، تهران: انتشارات سمت.
  23. طباطبایی حائری، سید محمد. (بی‌تا). کتاب المناهل. قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
  24. طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم. (1414ق). تکمله العروة الوثقی. قم: کتابفروشی داوری.
  25. عاملی، محمد بن حسین؛ ساوجی، نظام بن حسین. (1429ق). جامع عباسی و تکمیل آن. تهران: مؤسسه منشورات الفراهانی.
  26. عاملی، یاسین عیسی. (1413ق). الاصطلاحات الفقهیه فی الرسائل العلمیه. بیروت: دار البلاغه للطباعه و النشر و التوزیع.
  27. عراقی، آقا ضیاء الدین. (بی‌تا). کتاب القضاء. قم: چاپخانه مهر.
  28. غفاری، علی اکبر، بلاغی، محمدجواد. (1409ق). من لایحضره الفقیه. تهران: نشر صدوق.
  29. فاضل لنکرانی، محمد. (1427ق). تفصیل الشریعه (القضاء و الشهادات). قم: مرکز فقه الائمه الاطهار(علیهم السلام).
  30. فقعانی، علی بن علی. (1418ق). الدر المنضود فی معرفة صیغ النیات و الإیقاعات و العقود - رسالة فی العقود و الإیقاعات‌. قم: مکتبة الامام العصر(عج) العلمیة.
  31. کاتبی، حسینقلی. (1380ش). حقوق تجارت. تهران: کتابخانه گنج دانش.
  32. کاتوزیان، ناصر. (1387ش). اثبات و دلیل اثبات. تهران: نشر میزان.
  33. کریمی، عباس. (1386ش). ادله اثبات دعوا. تهران: نشر میزان.
  34. الله‌آبادی، محسن .(1396ش). آثار حقوقی سوگند استظهاری در ادله اثبات دعوا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بم.
  35. محقق حلی. (1418ق). المختصر النافع فی فقه الامامیه. قم: مؤسسه المطبوعات الدینیه.
  36. محقق داماد، سید مصطفی. (1406ق). قواعد فقه. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
  37. محمدی، پژمان. (1389ش). محدودیت‌های موضوعی سوگند در دعاوی مدنی. فصلنامه پژوهش حقوق، 12(29)، ص387-416.
  38. محمدی، پژمان. (1389ش). محدودیت‌های شخصی سوگند در دعاوی مدنی. فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 40(101)، ص297-
  39. معین، محمد. (1385ش). فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات راه رشد.
  40. مغنیه، محمدجواد. (1421ق). فقه الامام الصادق(ع). قم: مؤسسه انصاریان.
  41. مکارم شیرازی، ناصر. (1427ق). استفتائات جدید. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام.
  42. موسوی خمینی، سید روح‌الله. (1404ق). زبدة الاحکام. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
  43. موسوی خمینی، سید روح‌الله. (بی‌تا). تحریر الوسیله. قم: مؤسسه مطبوعات دار العلم.
  44. موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا. (1414ق). کتاب القضاء. قم: دار القرآن الکریم.
  45. مهاجری، علی. (1380ش). شرح قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: انتشارات گنج دانش.
  46. مؤمن، محمد. (1422ق). مبانی تحریر الوسیله - القضاء و الشهادات، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  47. نجفی، حسن بن جعفر (کاشف الغطاء). (1422ق). انوار الفقاهه - کتاب القضاء، نجف اشرف: مؤسسه کاشف الغطاء.
  48. نجفی، محمدحسن. (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  49. نجفی، محمدحسین. (1359ش). تحریر المجله. نجف اشرف: المکتبة المرتضویة.
  50. نراقی، احمد بن محمدمهدی. (1422ق). رسائل و مسائل. قم: کنگره نراقیین ملا مهدی و ملا احمد.
  51. وجدانی، قدرت الله. (1426ق). الجواهر الفخریة فی شرح الروضة البهیة. قم: انتشارات سماء قلم.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 358
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 176