سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

مشکین سنجابی, سارا. (1403). نقش فنّاوری در کنترل اجتماعی جرم؛ فرصت‌ها و تهدیدها. , 21(28), 299-328. doi: 10.30513/cld.2025.6818.2086
سارا مشکین سنجابی. "نقش فنّاوری در کنترل اجتماعی جرم؛ فرصت‌ها و تهدیدها". , 21, 28, 1403, 299-328. doi: 10.30513/cld.2025.6818.2086
مشکین سنجابی, سارا. (1403). 'نقش فنّاوری در کنترل اجتماعی جرم؛ فرصت‌ها و تهدیدها', , 21(28), pp. 299-328. doi: 10.30513/cld.2025.6818.2086
مشکین سنجابی, سارا. نقش فنّاوری در کنترل اجتماعی جرم؛ فرصت‌ها و تهدیدها. , 1403; 21(28): 299-328. doi: 10.30513/cld.2025.6818.2086

نقش فنّاوری در کنترل اجتماعی جرم؛ فرصت‌ها و تهدیدها

آموزه‌های حقوق کیفری
دوره 21، شماره 28، دی 1403، صفحه 299-328    اصل مقاله (990.75 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cld.2025.6818.2086
نویسنده
سارا مشکین سنجابی*
دانش‌آموختۀ دکتری، گروه حقوق، دانشکدۀ حقوق، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران.
چکیده
فنّاوری‌های نوین نظارتی در عرصۀ کنترل اجتماعی جرم، همچون شمشیری دولبه عمل می‌کنند که هم‌زمان فرصت‌ها و تهدیدهای گسترده‌ای به همراه می‌آورند. از یک سو، این فنّاوری‌ها با ارتقای کارایی نظام عدالت کیفری، تسهیل کشف جرایم پیچیده و بهینه‌سازی مصرف منابع محدود، ابزاری ضروری برای مقابله با چالش‌های امنیتی عصر حاضر محسوب می‌شوند. از سوی دیگر، اتکای بی‌قیدوشرط به آن‌ها پیامدهای ناخواسته‌ای را رقم می‌زند که مهم‌ترینشان نقض حریم خصوصی افراد، کاهش برابری اجتماعی و تبدیل ابزارهای نظارتی به اهدافی خودمختار است. این پژوهش بر آن است که به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، ضمن بررسی نقش فنّاوری در کنترل جرم و تبعات استفادۀ افراطی از فنّاوری‌های نظارتی، راهکارهایی برای کاهش این تبعات ارائه نماید. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فنّاوری‌های نظارتی، اگرچه در کوتاه‌مدت امنیت را افزایش می‌دهد، در بلندمدت به فرسایش حریم خصوصی، تبعیض ساختاری و کمرنگ شدن اصول اخلاقی منجر می‌شوند. لذا با اتخاذ تدابیری نظیر برقراری تعادل میان امنیت و حریم خصوصی، تدوین قوانین شفاف برای محدودیت جمع‌آوری داده‌ها، افزایش آگاهی کنشگران نظام عدالت کیفری دربارۀ محدودیت‌های فنّاوری، می‌توان تا حدودی این پیامدها را کاهش داد و کرامت انسانی را محترم شمرد.
کلیدواژه‌ها
فنّاوری؛ کنترل اجتماعی؛ حریم خصوصی؛ نظام عدالت کیفری
مراجع
  1. ابراهیمی، شهرام. (1401ش). پیشگیری از تکرار جرم از طریق هوش مصنوعی؛ مقتضیات و محدودیت‌ها. آموزه‌های حقوق کیفری، 12(23)، 54-33. https://doi.org/10.30513/cld.2023.4345.1701
  2. انصاری، باقر. (1383ش). حریم خصوصی و حمایت از آن در حقوق اسلام تطبیقی و ایران. مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، 66(پیاپی 520)، 53-1.
  3. بامپاسیکا، افتیچیا؛ صادقی، سالار. (1402ش). هوش مصنوعی به‌عنوان دلیل در محاکم کیفری. تمدن حقوقی، 6(18)، 25-38 https://doi.org/10.22034/L.2024.415210.1392
  4. پورصادقی، محمدصادق. (1400ش). روش‌های کشف و اثبات جرائم سایبری، کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و مهندسی.
  5. سلیمی، میررضا؛ گلدوست جویباری، رجب. (1401ش). دروغ‌سنجی و حقوق متهم. مجلۀ حقوقی دادگستری، 86(120). 201-224. https://doi.org/10.22106/jlj.2022.542062.4506
  6. شکری، رضا. (1398ش). حریم خصوصی ارتباطات در فضای الکترونیکی از منظر حقوق کیفری ایران و انگلستان. فصلنامۀ حقوق و فنّاوری اطلاعات، 1(1)، 32-65.
  7. فلاحتی، احمد؛ بزرگمهر، علی‌عباس. (1399ش). بایسته‌های نوین علمی بازجویی و تحقیق در قلمرو ادلۀ اثبات حقیقت. فصلنامۀ علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، 9(19)، 153-188. https://doi.org/20.1001.1.23225637.1399.9.2.8.3
  8. کریمی‌نیا، محمدمهدی؛ سلمانی، ناهید؛ انصاری‌مقدم، مجتبی. (1400ش). نقش صنعت و فنّاوری رسانه در پیشگیری از وقوع جرم، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 4(38)، 192-205.
  9. مسعودی، امیرعلی. (1400ش). همگرایی تناقض‌نمای نظارت الکترونیک در برخورد تکنوکراسی و حریم خصوصی. فصلنامۀ رهپویۀ ارتباطات و فرهنگ، 1(2). 7-20. https://doi.org/10.22034/rcc.2022.251311
  10. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1394ش). به‌سوی تعریف یک سیاست ملی پیشگیری از بزهکاری، دیباچه در: براندون سی و دیوید پی فارینگتون. دانشنامۀ پیشگیری از جرم آکسفورد. تهران: میزان.
  11. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1396ش). پیشگیری عادلانه از جرم در: علوم جنایی. مجموعه مقالات در تجلیل از دکتر محمد آشوری. تهران: سمت.
  12. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1398ش). پیوند حقوق کیفری و جرم‌شناسی. در: افق‌های نوین حقوق کیفری. تهران: میزان.
  13. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1395ش). کیفرشناسی نو - جرم‌شناسی نو، درآمدی بر سیاست جنایی مدیریتی خطرمدار.در: تازه‌های علوم جنایی (مجموعه مقالات)، (زیر نظر علی‌حسین نجفی ابرندآبادی). تهران: میزان.
  14. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. (1400ش). نقش ریاضیات در آغاز و گسترش مطالعات علمی جرم. دیباچه در دایرةالمعارف ریاضیات و علوم جنایی، (به کوشش مریم عباچی). تهران: میزان.
  15. نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین؛ هاشم‌بیگی، حمید. (1403ش). دانشنامۀ جرم‌شناسی. تهران: گنج دانش.
  16. نیازپور، امیرحسین. (1402ش). پیشگیری از جرم. تهران: دادگستر.
  17. نیازپور، امیرحسین. (1393ش). اساسی‌سازی حقوق پیشگیری از جرم در ایران، فصلنامۀ پژوهش حقوق کیفری، 2(6)، 91-113.
  18. هالوی، سید مهدی؛ حاجی‌زاده، فاطمه. (1400ش). چالش‌های ادلۀ الکترونیکی در فرایند دادرسی. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 6(1)، 142-111. DOI: 10.22054/JCI.2021.59800.1281
  19. Adkins, Lauren D, (2007). Biometrics: Weighing Convenience and National Security against Your Privacy, 13 Mich. Telecomm. & Tech. L. Rev, Volume 13, Issue, 2, 447 – 459.
  20. Angwin, J., Larson, J., Mattu, S., & Kirchner, L (2016). Machine Bias: There’s Software Used Across the Country to Predict Future Criminals. And It’s Biased Against Blacks. Available at https://www.propublica.org/article/machine-bias-risk-assessments-in-criminal-sentencing
  21. Botsman, R. (2017, October 21). Big Data Meets Big Brother as China Moves to Rate Its Citizens. Available at https://www.wired.com/story/chinese-government-social-credit-score-privacy-invasion/
  22. Byrne, James & Marx, Gary, (2011). Technological Innovations in Crime Prevention and Policing, A Review of the Research on Implementation and Impact. Journal of Police Studies, 3(20), 17-40. https://www.ncjrs.gov/App/Publications/abstract.aspx?ID=268048
  23. Cheng, Lijiao, (2013). Understanding the violation of IS security policy in organizations: An integrated model based on social control and deterrence theory, 19th Americas Conference on Information Systems (AMCIS 2013 , 160-186) DOI: 10.13140/RG.2.2.22466.58561
  24. Clarke, R. V. (1997). Situational Crime Prevention: Successful Case Studies (2nd ed.). Routledge.
  25. Coleman, Roy and McCahill, (2010) “Surveillance and Crime, Key Approaches to Criminology, 212- 234. ISBN-10: 1847870310 , ISBN-13:978-1847870318
  26. Creemers, R. (2018). China’s Social Credit System: An Evolving Practice of Control. SSRN Electronic Journal. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3175792
  27. Degli Esposti, Sara, (2010). Public assessment of new security technologies: Beyond the trade-off between privacy and security, Public Understanding of Science, Volume 23, Issue, 1 DOI: 10.1177/0963662513509760
  28. Ferguson, A. G. (2017). The Rise of Big Data Policing: Surveillance, Race, and the Future of Law Enforcement. NYU Press. ISBN:14798355880
  29. Fussell, S. (2021, March 18). How Clearview AI Became a Tool of Law Enforcement—and Activists. The Atlantic. https://www.theatlantic.com
  30. Garner, Bryan A, (2004). Black Law Dictionary. Eighth Edition, Thomson West. USA.
  31. Gary T Marx, (2015). Technology and Social Control, International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 1-7 https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.64113-9
  32. Grabosky, Peter, (1998). Technology & Crime Control, Australian Institute of Criminology. (ISBN): 0 642 24110 9 https://www.aic.gov.au/sites/default/files/2020-05/ti78.pdf
  33. Gur-Arye, Miriam, (2012). Human Dignity of ‘‘Offenders’’: A Limitation on Substantive Criminal Law, Crim Law and Philosophy, Volum (6), issue (2), 191-207. https://doi.org/10.1007/s11572-011-9126-9
  34. Hill, K. (2020). The Secretive Company That Might End Privacy as We Know It. The New York Times. https://www.nytimes.com/2020/01/18/technology/clearview-privacy-facial-recognition.html
  35. James M. Byrne, (2008). Surveillance and Governance: Crime Control and Beyond Sociology of Crime, Law, Emerald Group Publishing Limited Volume 10. https://doi.org/10.1016/S1521-6136(07)00212-6
  36. Martinez-lucena, Jorge, (2023). The Issue of Social Control in Late Modernity: Alienation and Narrativity, scientia et https://doi.org/10.12775/SetF.2023.018
  37. Laufs, Julian & Borrion, Hervé, (2022), Technological innovation in policing and crime prevention : Practitioner perspectives from London, International Journal of Police Science & Management, Vol. 24(2). 382-407. https://doi.org/10.1057/s41284-021-00270-w
  38. Laufs, Julina, (2022), Crime Prevention and Detection Technologies in Smart Cities: Opportunities and Challenges, University College London. https://library.ucl.ac.uk/
  39. Levi, Michael & Wall, David S, (2004). Technologies, Security, and Privacy in the Post-9/11 European Information Society, Journal of Law and Society, Volum 31 (2), 194-220. DOI: 10.1111/j.1467-6478.2004.00287.x
  40. Liu T, Yang B, Geng Y and Du S, (2021). Research on Face Recognition and Privacy in China—Based on Social Cognition and Cultural Psychology, Department of Sociology.
  41. Lyon, D. (2018). The Culture of Surveillance: Watching as a Way of Life. Polity Press. ISBN: 5-216.-5095-1
  42. Mohapatra, Seema, (2016). Use of Facial Recognition Technology for Medical Purposes: Balancing Privacy with Innovation, American Journal of Law & Medicine, Vol. 43: 1017 https://doi.org/10.1177/0098858817702793
  43. Purshouse, Joe, (2019). Privacy & Campbell, Liz, Crime Control and Police use of Automated Facial Recognition Technology, Criminal Law Review, 188-204. DOI: 10.1350/1740-5580-163.3.18
  44. Rudin, C., Wang, C., & Coker, B. (2020). The Age of Secrecy and Unfairness in Recidivism Prediction. Harvard Data Science Review, 2(1). https://doi.org/10.1162/99608f92.6ed64b30
  45. Thomas G. Blomberg and Carter Hay, (2007). Beyond the Myth of an ‘Evil System’: A Re-examination of the Control Model, Willan Publishing. https://doi.org/10.4324
  46. van Brake, Rosamunde, & De Hert, (2011). Paul, Policing, surveillance and law in a pre-crime society: Understanding the consequences of technology based strategies, Utrecht Law Review, 20, 163-192. https://doi.org/10.18352/ulr.162
  47. Wang, Xukang and Others, (2024). “Beyond surveillance: privacy, ethics and regulations in face recognition technology, Policy and Practice Reviews.
  48. Westin, Alan, (1967). Privacy and Freedom, Atheneum Publishers. ISBN-13: 978-1566431193. https://www.worldcat.org/title/225958
  49. Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. PublicAffairs. ISBN-13: 978-1610395694 doi:10.4324/9781912454057
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 399
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 661