سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

فدائی راد, بهروز, ناصحی, محمد. (1403). تحلیل محتوایی روایاتِ مؤیّد نقل به معنا از منظر تاریخمندی. , 8(16), 5-29. doi: 10.30513/hd.2025.7474.1304
بهروز فدائی راد; محمد ناصحی. "تحلیل محتوایی روایاتِ مؤیّد نقل به معنا از منظر تاریخمندی". , 8, 16, 1403, 5-29. doi: 10.30513/hd.2025.7474.1304
فدائی راد, بهروز, ناصحی, محمد. (1403). 'تحلیل محتوایی روایاتِ مؤیّد نقل به معنا از منظر تاریخمندی', , 8(16), pp. 5-29. doi: 10.30513/hd.2025.7474.1304
فدائی راد, بهروز, ناصحی, محمد. تحلیل محتوایی روایاتِ مؤیّد نقل به معنا از منظر تاریخمندی. , 1403; 8(16): 5-29. doi: 10.30513/hd.2025.7474.1304

تحلیل محتوایی روایاتِ مؤیّد نقل به معنا از منظر تاریخمندی

آموزه‌های حدیثی
مقاله 1، دوره 8، شماره 16، دی 1403، صفحه 5-29    اصل مقاله (680.6 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/hd.2025.7474.1304
نویسندگان
بهروز فدائی راد* 1؛ محمد ناصحی2
1نویسنده مسئول، دانش‌آموختۀ دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان، کاشان، ایران. .
2استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
در طول تاریخ مطالعات حدیثی، نقل به معنا به‌عنوان یکی از علل تعارض اخبار، همواره مورد توجه اندیشمندان اسلامی بوده است. اما، بی‌توجهی به مقام صدوری روایاتِ مؤید این عملکرد و نقش شرایط تاریخی در صدور و فهم این روایات، مانع از مواجهه صحیح با این عارضۀ حدیثی شده است. ازاین‌رو بسیار ضروری است که این موضوع، به ‌شکل مبنایی بازبررسی گردد. به این منظور در پژوهش پیش‌رو، با تحلیل روایاتِ مؤید نقل به معنا و مقابله مفهومی آن‌ها با روایاتی که بر نقل عین الفاظ تأکید دارند، نشان داده خواهد شد که این روایات، ناظر به شرایط تاریخی صادر شده‌اند و عمل به آن‌ها، تنها در مقام تبیین عام حدیث صحیح است. در نتیجه راوی در مقام ضبط حدیث، نه‌تنها اجازۀ نقل به معنا ندارد، بلکه موظف به ضبط عین واژگان حدیث است. فهم عام راویان اولیه از این روایات، خصوصاً تصور کفایت رعایت شرایطی که برای نقل به معنا در همین روایات ذکر شده است و الزامات بیرونی، نظیر دشواری ضبط عین الفاظ، مانع از فهم صحیح علت تعارض این دو گروه از احادیث شد و به‌ تبع آن راویان در مقام ضبط حدیث نیز، به‌طور گسترده خود را مجاز به نقل به معنا دانستند.
کلیدواژه‌ها
تاریخمندی؛ تاریخمندیِ روایات؛ نقل به معنا؛ روایات نقل به معنا
مراجع
  1. قرآن کریم.
  2. ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1385ق). علل الشرایع. نجف: المکتبۀ الحیدریه.
  3. ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  4. ابن‌غضائری، احمد بن حسین. (1422ق). الرجال. قم: دار الحدیث.
  5. انصاری، مرتضی. (1414ق). رسائل الفقهیه. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
  6. ایازی، سیدمحمدعلی. (1382ش). تاریخمندی در نصوص دینی. علوم حدیث، (29)، 44-71.
  7. برقی، احمد بن محمد. (1371ق). المحاسن. قم: دارالکتب الاسلامیۀ.
  8. پاکتچی، احمد. (1394ش). فقه الحدیث مباحث نقل به معنا. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  9. حرعاملی، محمد بن الحسن. (1412ق). وسائل الشیعه. چاپ ششم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  10. حلی، حسن بن یوسف. (1417ق). خلاصۀ الاقوال. قم: نشر الفقاهه.
  11. زبیدی، مرتضی. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دارالفکر.
  12. سبحانی، جعفر. (1381ق). التقیة مفهومها حدها دلیلها. قم: مؤسسۀ امام صادق(ع).
  13. سیدرضی، محمد بن الحسین. (1387ش). نهج البلاغه، (ترجمۀ محمد دشتی). مشهد: عروج اندیشه.
  14. شهیدثانی، زین الدین بن علی. (1408ق). الرعایۀ فی علم الدرایۀ. قم: مکتبۀ آیه الله المرعشی العامۀ.
  15. صدر، سیدحسن. (1354ش). نهایۀ الدرایۀ. تهران: نشر مشعر.
  16. طبرسی، احمد بن علی. (1403ق). الاحتجاج علی اهل اللجاج. مشهد: نشر المرتضی.
  17. طوسی، محمد بن حسن. (1364ش). تهذیب الاحکام. تهران: دارالکتب الاسلامیۀ.
  18. عاملی، حسین بن عبدالصمد. (1401ق). وصول الاخیار الی اصول الاخبار. قم: مجمع الذخائر الاسلامیۀ.
  19. علیشاهی، ابوالفضل؛ حسینی، زینب؛ ارجمندپناه، فهیمه. (1399ش). اصالت نقل به لفظ در روایات شیعه. علوم حدیث تطبیقی، (13)، 147-168.
  20. فیض کاشانی، محسن. (1416ق). تفسیر الصافی. قم: مؤسسۀ الهادی.
  21. فیض کاشانی، محسن. (1406ق). الوافی. اصفهان: کتابخانۀ امام امیرالمومنین علی(ع).
  22. قمی، علی بن ابراهیم. (1404ق). تفسیر القمی. قم: دار الکتاب.
  23. کلینی، محمد. (1428ق). الکافی. بیروت: منشورات الفجر.
  24. مازندرانی، محمدصالح بن احمد. (1382ق). شرح اصول الکافی. تهران: المکتبۀ الاسلامیۀ.
  25. مامقانی، عبدالله. (1428ق). مقباس الهدایه فی علم الدرایه. قم: انتشارات دلیل ما.
  26. مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
  27. مجلسی، محمدباقر. (1406ق). ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاخبار. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشی نجفی.
  28. مجلسی، محمدباقر. (1410ق). مرآة العقول. قم: دار الکتب الاسلامیۀ.
  29. مجلسی، محمدتقی. (1406ق). روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه. قم: مؤسسۀ فرهنگی اسلامی کوشانپور.
  30. مفید، محمد بن محمد. (1413ق). الاختصاص. قم: المؤتمر العالمی لألفیۀ الشیخ المفید.
  31. مفید، محمد بن محمد. (1414ق). تصحیح اعتقادات الامامیه. قم: کنگرۀ شیخ مفید.
  32. میرداماد، محمدباقر. (1403ق). التعلیقه علی اصول الکافی. قم: الخیام.
  33. نجاشی، احمد بن علی. (1407ق). رجال النجاشی. قم: جامعۀ مدرسین.
  34. هایدگر، مارتین. (1386ش). هستی و زمان. ترجمۀ سیاوش جمادی. تهران: ققنوس.
  35. Gadamer, Hans Georg. (2006). Truth and Method. Translation revised by Donald G. Marshall. New York: Continuum book.
  36. Warnke, G. (1987). Gadamer Hermeneutics Tradition and Reason. Stanford University Press.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 137
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 214