بنیاد معرفتشناختی الهیات تنزیهی قاضی سعید قمی | ||
| آموزههای فلسفۀ اسلامی | ||
| مقاله 8، دوره 19، شماره 35، دی 1403، صفحه 177-194 اصل مقاله (1.43 M) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ipd.2025.7165.1623 | ||
| نویسندگان | ||
| سیدروح الله نورافشان* 1؛ ابراهیم شیرعلی نیا2؛ مریم باروتی3؛ محمدحسین زارعی رضائی4 | ||
| 1دانشجوی دکتری مدرسی مبانی نظری اسلام، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2دانشآموختۀ دکتری فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه آموزش منطق و فلسفه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 4استادیار، گروه آموزشی الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مبنای «الهیات تنزیهی» نزد قاضی سعید را میتوان با دو رویکرد جدا و هرچند به هم وابسته، جستوجو نمود: رویکرد وجودشناختی و رویکرد معرفتشناختی. نظام معرفتشناختی اندیشۀ قاضی سعید، سازوار با جهانهای سهگانة «حس، نفس و عقل» ترسیم میگردد. جهانهای مخلوقی که با حفظ تناسب و سنخیت، در دستگاه معرفتی «حس، خیال و عقل» شناخته میشوند و «تعریف و توصیف»ی از هر یک به دست میآید. از دیدگاه قاضی سعید قمی، علم، «احاطه» بر شیء است و شناخت، مستلزم نوعی «رؤیت» است. شناخت حسی و خیالی، با «وقوع بر شیء و وصول به آن» همراه است و شناخت عقلی با «بازگشت عاقل به خود و مشاهدۀ معقول» حاصل میشود و مستلزم نوعی «رؤیت» و «سنخیت» است، اگرچه ممکن است نوع دیگری از علم، غیر از «حس، خیال و عقل» وجود داشته باشد که مستلزم «سنخیت و مثلیت» نبوده و به «وجود معلوم» وابسته نباشد. محدودیتهای فرایند علمیابی انسان، توانایی عبور از مرزهای اثباتی شناخت ذات و صفات الهی را سلب میکند و «الهیاتی تنزیهی» را بنا مینهد که با شناخت حد انسان و اعتراف او به عجز از شناخت کنه و کیفیت ذات و صفات الهی همراه است. الهیات تنزیهی، مبنای تعظیم و اجلال خدای تعالی و توجه به صفات فعل الهی، راه محبت و عشق به حضرت او جلّجلاله است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| الهیات تنزیهی؛ قاضی سعید قمی؛ معرفتشناسی؛ مراتب سهگانۀ شناخت | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 297 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 149 |
||