بررسی تطبیقی حدیث خلقت انسان بر صورت خدا در اندیشۀ ابنعربی و امام خمینی(ره) | ||
| آموزههای حدیثی | ||
| مقاله 6، دوره 8، شماره 16، دی 1403، صفحه 137-159 اصل مقاله (657.56 K) | ||
| نوع مقاله: علمی ترویجی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/hd.2025.7311.1293 | ||
| نویسندگان | ||
| علی پیرهادی1؛ سید رضا مؤذن2؛ مریم رستگار* 3 | ||
| 1استادیار، گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| 2استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه آموزش معـارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| حدیث «إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ عَلَى صُورَتِهِ» یکی از پرمناقشهترین احادیث در حوزۀ الهیات، انسانشناسی و عرفان اسلامی است که در طول قرون متمادی، تفاسیر و تأویلات گوناگونی را در سنتهای فکری مختلف برانگیخته است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی تفسیر این حدیث در دو منظومۀ فکری برجستۀ عرفانی ـ فلسفی، یعنی اندیشۀ محیالدین ابنعربی و روحالله خمینی میپردازد. مسئلۀ اصلی تحقیق، فهم جایگاه انسان و مراتب وجودی او از منظر این دو متفکر است که در چارچوب مفاهیمی چون انسان کامل، خلافت الهی، و ظهور اسماء و صفات الهی، معنا مییابد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع اصیل عرفانی و کلامی، نشان میدهد که هرچند زبان و قالبهای بیانی این دو اندیشمند متفاوت است، اما هر دو در تلقی از حدیث مذکور، به نوعی از حقیقت انسان کامل بهمثابۀ آینۀ تمامنمای اسماء و صفات الهی رسیدهاند. این نگاه، نسبت وثیقی با نظریۀ تجلی، مراتب وجود و وحدت شهود در عرفان ابنعربی و ساحتهای نفس در سلوک عرفانی خمینی دارد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که در هر دو نظام فکری، حدیث خلقت بر صورت خدا نهتنها حامل معنایی جسمانی یا ظاهری نیست، بلکه مدخلی برای تبیین جایگاه انسان در هستیشناسی عرفانی و فلسفۀ وجودی او است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابن عربی؛ امام خمینی؛ حدیث صورت؛ تشبیه؛ تنزیه | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 219 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 126 |
||
