سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

غفوری منش, علی, خرقانی, حسن, رستمی, علی اکبر. (1404). تحلیل روش‌های جنگ شناختی و راهکارهای مقابله با آن در بستر سورۀ احزاب. , 22(42), 39-76. doi: 10.30513/qd.2025.7133.2579
علی غفوری منش; حسن خرقانی; علی اکبر رستمی. "تحلیل روش‌های جنگ شناختی و راهکارهای مقابله با آن در بستر سورۀ احزاب". , 22, 42, 1404, 39-76. doi: 10.30513/qd.2025.7133.2579
غفوری منش, علی, خرقانی, حسن, رستمی, علی اکبر. (1404). 'تحلیل روش‌های جنگ شناختی و راهکارهای مقابله با آن در بستر سورۀ احزاب', , 22(42), pp. 39-76. doi: 10.30513/qd.2025.7133.2579
غفوری منش, علی, خرقانی, حسن, رستمی, علی اکبر. تحلیل روش‌های جنگ شناختی و راهکارهای مقابله با آن در بستر سورۀ احزاب. , 1404; 22(42): 39-76. doi: 10.30513/qd.2025.7133.2579

تحلیل روش‌های جنگ شناختی و راهکارهای مقابله با آن در بستر سورۀ احزاب

آموزه‌های قرآنی
مقاله 2، دوره 22، شماره 42، دی 1404، صفحه 39-76    اصل مقاله (1.34 M)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/qd.2025.7133.2579
نویسندگان
علی غفوری منش1؛ حسن خرقانی* 2؛ علی اکبر رستمی3
1دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
2استاد، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
3استادیار، گروه علوم قرآنی و حدیث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
چکیده
جنگ به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر در زندگی اجتماعی بشر در قرون و اعصار مختلف از شکلی به شکل دیگر توسعه و تکامل یافته است. امروز در جهان معاصر با جنگ شناختی و ادراکی از سوی جبهۀ باطل روبه‌روییم. جنگ شناختی بسیار پیچیده‌تر و خطرناک‌تر از انواع پیشین خودش است، که در آن به باورها و نگرش افراد هجوم می‌شود. جنگ‌ شناختی‌ به‌ معنای هدف‌ قرار دادن‌ قوۀ‌ شناخت‌ عموم‌ مـردم‌ و نخبگان‌ جامعۀ‌ هدف‌ با تغییر هنجارها، ارزش‌هـا، باورهـا، نگرش‌هـا و رفتارهـا از طریـق‌ مـدیریت‌ ادراک‌ و برداشت‌ است. جنگ‌های مشرکان و کفار با رسول خدا در صدر اسلام یکی از بسترهای جنگ شناختی در کنار جنگ سخت می‌باشد. نوشتار پیشِ رو با تحلیل مهم‌ترین روش‌ها و راهبردهای جنگ شناختی دشمن در بستر سورۀ احزاب نشان می‌دهد: هراس‌افکنی و نا‌امیدسازی، مسئولیت‌گریزی و راحت‌طلبی در جامعه، شایعه‌پراکنی، ایجاد خط تردید، اضطراب در اندیشه به هدف قطبی‌سازی و اختلاف‌افکنی و ایجاد تشکیک در حقانیت نظام دینی، روش‌های دشمن در جنگ شناختی هستند. مهم‌ترین راهبردهای مقابله با جنگ شناختی دشمن، تقویت قوای شناختی امت اسلامی همچون تبیین چهرۀ باطل، ولایت‌پذیری، استقامت و تاب‌آوری، امیدآفرینی، هوشیاری و اتحاد و هم‌بستگی جامعۀ اسلامی است.
کلیدواژه‌ها
سورۀ احزاب؛ جنگ احزاب؛ جنگ شناختی؛ جهاد تبیین
مراجع
قرآن کریم

نهج البلاغه

  1. ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد. (1408ق). تاریخ ابن خلدون. بیروت: دار الفکر.
  2. ابن‌سعد، محمد. (1410ق). الطبقات الکبری. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  3. ابن‌عاشور، محمد طاهر. (1420ق). التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
  4. ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
  5. ابن‌هشام، عبدالملک معافری. (بی‌تا). السیرة النبویة. بیروت: دار المعرفة.
  6. ازهری، محمد بن احمد. (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  7. نای، جوزف؛ (1387ش). قدرت نرم، (ترجمۀ سید محسن روحانی و مهدی ذوالفقاری). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
  8. آلپورت، گوردون ‌ویلارد؛ پستمن، لئو. (1374ش). روان‌شناسی شایعه، (ترجمۀ ساعد دبستانی). تهران: سروش.
  9. آلوسى، محمود بن عبدالله. (1415ق). روح المعانى. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  10. امین، سید مهدی. (1390ش). جنگ‌های صدر اسلام از جنگ بدر تا فتح مکه از دیدگاه قرآن و حدیث. قم: بیان جوان.
  11. بختیاری، شهلا؛ تقوی، هدیه. (۱۳۹۲ش). سنخ‌شناسی و تبیین رفتاری مسلمانان در همراهی با پیامبر(ص) در غزوۀ خندق بر اساس سورۀ احزاب. تاریخ اسلام و ایران، 23(17)، 47-67. https://doi.org/10.22051/hii.2014.724
  12. برنال، آلونسو. (1402ش). جنگ‌ شناختی حمله به واقعیت و اندیشه، (ترجمۀ محمدحسین قربانی زواره و سیدعلیرضا مصطفوی). قم: شناخت‌پژوه.
  13. برونو، فرانکو. (1370ش). فرهنگ توصیفى اصطلاحات روان‏شناسى، (ترجمۀ مهشید یاسایى و فرزانه طاهرى). تهران: طرح نو.
  14. بیرو، آلن‌. (١٣٦٦ش). فرهنگ‌ علوم‌ اجتماعی‌، (ترجمۀ‌ باقر ساروخانی‌). تهران: کیهان‌.
  15. بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  16. پورافکاری، نصرت‌الله. (1380ش). فرهنگ جامع روان‌شناسی و روان‌پزشکی. تهران: فرهنگ.
  17. تزو، سون. (1364ش). هنر جنگ، (ترجمۀ حسن حبیبی). تهران: قلم.
  18. تهامى، مختار. (1976م). الرأى العام و الحرب النفسیة. قاهره: دار المعارف.
  19. ثعلبى، احمد بن محمد. (1422ق). الکشف و البیان فی تفسیر القرآن (تفسیر الثعلبی)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  20. جوادی آملی، عبدلله. (1401ش). تفسیر تسنیم. قم: اسراء.
  21. جوهری، اسماعیل بن حماد. (1376ق). الصحاح. بیروت: دار العلم للملایین.
  22. حسنی، هاشم معروف. (۱۴۱۶ق). سیرة المصطفی. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
  23. حقی بروسوی، اسماعیل بن مصطفی. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دار الفکر.
  24. حلبی، علی بن ابراهیم. (۱۴۲۷ق). السیرة الحلبیة. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  25. خرقانی، حسن؛ حسین‌نژاد محمدآبادی، سجاد. (1403ش). گفتمان تبلیغی انبیا در سورۀ هود. آموزه‌های قرآنی، 21(40)، 277-308. https://doi.org/10.30513/qd.2025.6750.2498
  26. خطیب، عبدالکریم. (1422ق). التفسیر القرآنی للقرآن. بیروت: دار الفکر العربی.
  27. خوزین، حسن. (1400ش). مبانی جنگ شناختی (تهدیدات نوین علیه ج.ا.ایران). تهران: آرمان‌پژوهان.
  28. دهخدا، علی‌اکبر. (1377ش). لغتنامه. تهران: دانشگاه تهران - روزنه.
  29. راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن، (تحقیق صفوان داودى). بیروت: دار القلم.
  30. زبیدی، محمد بن محمد مرتضی. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
  31. زمخشری، محمود بن عمر. (1407ق). الکشاف. بیروت: دار الکتاب العربی.
  32. سحاب، مهدی. (1389ش). جنگ‌های صدر اسلام. تهران: توسعۀ فرهنگ قرآنی.
  33. سعیدپور،کاظم. (1387ش). بررسی جنگ‌های صدر اسلام. قم: فقه.
  34. طباطبایی، سید محمدحسین. (1352ش). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی.
  35. طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصرخسرو.
  36. طبری، محمد بن جریر. (1387ق). تاریخ الأمم و الملوک (تاریخ الطبری). بیروت: دار التراث.
  37. طریحی، فخرالدین بن محمد. (1375ش). مجمع البحرین. تهران: مرتضوی.
  38. طوسی، محمد بن حسن. (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  39. عاملی، جعفر مرتضی. (۱۳۸۵ش). الصحیح من سیرة النبی الأعظم. قم: دار الحدیث.
  40. عسکری، ابوهلال‏. (1400ق). الفروق فی اللغة. بیروت: دار الآفاق الجدیدة.
  41. فخر رازی، محمد بن عمر. (بی‌تا). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  42. فلاول، جان. اچ. (1987م). رشد شناختی، (ترجمۀ فرهاد ماهر. تاریخ نشر: 1377ش). تهران: رشد.
  43. فیومى، احمد بن محمد. (1414ق). المصباح المنیر. قم: دار الهجرة.
  44. قرطبی، محمد بن احمد. (1364ش). الجامع لأحکام القرآن. تهران: ناصرخسرو.
  45. کلوسکو، جورج. (1402ش). تاریخ فلسفۀ سیاسی، (ترجمۀ خشایار دیهیمی). تهران: نی.
  46. گرجی، مهدی. (1400ش). نفوذ راهبردی در نظام دینی. تهران: سروش.
  47. محسنی، نیکچهره. (1380ش). نظریه‌ها در روان‌شناسی رشد. تهران: پردیس.
  48. مقدم‌فر، حمیدرضا؛ محسنی آهویی، ابراهیم. (1400ش). جنگ شناختی علم پیروزی در نبرد ذهن‌ها. تهران: انتشارات خبرگزاری تسنیم.
  49. واقدی، محمد بن عمر. (1409ق). المغازی، (تحقیق مارسدن جونس). بیروت: مؤسسة الأعلمی.
  50. نیچه، فردریش. (1375ش). فراسوی نیک و بد، (ترجمۀ داریوش آشوری). تهران: خوارزمی.
  51. هاچینز، ادوین؛ هی لاگین، فرانسیس؛ هیث، مارگارت و دیگران. (1388ش). شناخت توزیع‌شده، (ترجمۀ حسین رمضانی و مصطفی مهر). تهران: مؤسسۀ آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 960
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 500