سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

صلاحی, فاطمه, علوی, سیدجعفر. (1404). بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیۀ 62 نمل، و صحیفۀ سجادیه. , 22(42), 351-379. doi: 10.30513/qd.2025.6462.2446
فاطمه صلاحی; سیدجعفر علوی. "بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیۀ 62 نمل، و صحیفۀ سجادیه". , 22, 42, 1404, 351-379. doi: 10.30513/qd.2025.6462.2446
صلاحی, فاطمه, علوی, سیدجعفر. (1404). 'بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیۀ 62 نمل، و صحیفۀ سجادیه', , 22(42), pp. 351-379. doi: 10.30513/qd.2025.6462.2446
صلاحی, فاطمه, علوی, سیدجعفر. بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیۀ 62 نمل، و صحیفۀ سجادیه. , 1404; 22(42): 351-379. doi: 10.30513/qd.2025.6462.2446

بررسی چگونگی تأثیر حالت روحی اضطرار در استجابت دعا با محوریت آیۀ 62 نمل، و صحیفۀ سجادیه

آموزه‌های قرآنی
مقاله 11، دوره 22، شماره 42، دی 1404، صفحه 351-379    اصل مقاله (1.23 M)
نوع مقاله: ترویجی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/qd.2025.6462.2446
نویسندگان
فاطمه صلاحی1؛ سیدجعفر علوی* 2
1طلبۀ سطح 4، رشته تفسیر تربیتی، مکتب نرجس(س)، مشهد، ایران.
2دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.
چکیده
دعا به‌عنوان نیایشی فطری و برخاسته از عمق وجود انسان، همواره در متون دینی، به‌ویژه قرآن کریم و صحیفۀ سجادیه تأکید شده است. این پژوهش با تمرکز بر آیۀ ۶۲ سورۀ نمل (أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ)، به بررسی سازوکار تأثیر حالت اضطرار در استجابت دعا و کشف دستاوردهای معنوی و روان‌شناختی این پدیده می‌پردازد. با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی و مطالعۀ کتابخانه‌ای، یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اضطرارْ تنها یک شرط ظاهری برای اجابت نیست، بلکه با ایجاد دگرگونی درونی، مسیر استجابت را هموار می‌سازد. دستاورد نوین این تحقیق، تبیین «مدل پنج‌مرحله‌ای گذار از اضطرار به استجابت» بر اساس تحلیل دقیق متون دینی است که شامل مراحل زیر است: 1. احساس درماندگی و تذلل؛ ۲. ابراز درماندگی با تضرع؛ ۳. ناامیدی از غیر خدا و انقطاع قلب؛ ۴. رسیدن به مقام خلوص و صدق نیت؛ ۵. قرب الهی و استجابت.
کلیدواژه‌ها
دعا؛ اضطرار؛ مضطر؛ استجابت
مراجع
قرآن کریم، (ترجمۀ مکارم شیرازی)

نهج البلاغه، (1381ش). (ترجمۀ محمد دشتی). قم: انتشارات آل علی(ع)

  1. صحیفۀ سجادیه، (1385ش). (ترجمۀ حسن ممدوحی). قم: بوستان کتاب.
  2. آلوسی، سید محمود. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن. بیروت: دار الکتب الإسلامیة.
  3. ابن‌بابویه، محمد بن علی قمی. (بی‌تا). الخصال (تصحیح سید احمد فهری زنجانی). تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  4. ابن‌فارس، احمد. (1404ق). معجم مقائیس اللغة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  5. ابن‌فهد حلی، احمد بن محمد. (بی‌تا). عدة الداعی و نجاح الساعی. قم: مکتبة الوجدانی.
  6. ابن‌منظور. (1408ق). لسان العرب. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  7. بحرانی، سید هاشم. (1416ق). البرهان فی تفسیر القرآن. تهران: بنیاد بعثت.
  8. جعفر بن محمد الصادق (منسوب). (1360ش). مصباح الشریعة، (ترجمۀ حسن مصطفوی). تهران: بی‌نا.
  9. جوادی آملی، عبدالله. (1378ش). حکمت عبادات. قم: اسراء.
  10. حر عاملی، محمد بن حسن. (بی‌تا). وسائل الشیعة، (تصحیح شیخ محمد رازی). تهران: المکتبة الإسلامیة.
  11. حسینی همدانی، محمدحسین. (1404ق). انوار درخشـان، (تحقیق محمدباقر بهبودی). تهران: کتابفروشی لطفی.
  12. حیدر، صنفور علی. (1380ش). المعجم الأصولی، (پدیدآور: هاشم آملی). قم: مجمع الذخائر الإسلامیة.
  13. دیلمی، حسن بن محمد. (1412ق). إرشاد القلوب إلی الصواب. قم: الشریف الرضی.
  14. راغب اصفهانی، حسین. (1412ق). مفردات فی غریب القرآن. بیروت-دمشق: دار القلم.
  15. روحانی، محمود. (1372ش). المعجم الإحصائی لألفاظ القرآن الکریم. مشهد: انتشارات آستان قدس.
  16. طباطبایی، سید محمدحسین. (1417ق). تفسیر المیزان. قم: انتشارات جامعۀ مدرسین.
  17. طبرسی، فضل بن حسن. (1372ش). مجمع البیان. تهران: ناصرخسرو.
  18. طریحی، فخرالدین. (بی‌تا). مجمع البحرین. نجف: المکتبة المرتضویة.
  19. طوسی، محمد بن حسن. (1382ق). الخلاف. تهران: بی‌نا.
  20. طیب، سید عبدالحسین. (1378ش). اطیب البیان. تهران: انتشارات اسلام.
  21. عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه. (1415ق). تفسیر نور الثقلین. قم: اسماعیلیان.
  22. فراهیدی، خلیل بن احمد. (1981م). کتاب العین (به کوشش مهدی مخزومی). بغداد: بی‌نا.
  23. قرشی، علی‌اکبر. (بی‌تا). قاموس القرآن. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  24. قمی، شیخ عباس. (1391ش). مفاتیح الجنان. مشهد: به‌نشر.
  25. فیومی، احمد بن محمد. (1418ق). المصباح المنیر. بی‌جا: المکتبة العصریة.
  26. کلینی، محمد بن یعقوب. (1429ق). الکافی، (تحقیق دار الحدیث). قم: دار الحدیث.
  27. مدرسی، سید محمدتقی. (1377ش). تفسیر هدایت، (ترجمۀ گروه مترجمان). مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
  28. مشکینی، علی. (1379ش). المصباح المنیر. قم: نشر الهادی.
  29. مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  30. مصطفوی، حسن. (1388ش). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: مرکز الکتاب.
  31. مطهری، مرتضی، (الف). (بی‌تا). بیست گفتار. قم: صدرا.
  32. مطهری، مرتضی، (ب). (بی‌تا). انسان و سرنوشت. قم: صدرا.
  33. مغنیه، محمدجواد. (بی‌تا). التفسیر المبین. قم: بنیاد بعثت.
  34. نجفی، محمدحسن. (1404ق). جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  35. نوری، حسین بن محمدتقی. (1408ق) .مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل البیت(ع).
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 159
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 216