رویکرد نظریۀ بازسازیگرایی به حقوق کیفری مردمسالار با نگاهی به نظام عدالت کیفری ایران | ||
| آموزههای حقوق کیفری | ||
| مقاله 2، دوره 22، شماره 29، اردیبهشت 1404، صفحه 41-78 اصل مقاله (1.12 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/cld.2025.7341.2168 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین غلامی دون1؛ عطیه پارسائیان* 2 | ||
| 1استاد، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران. ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری، حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی. تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقالۀ حاضر با اتخاذ رویکردی تحلیلی - تطبیقی و با اشارهای گذرا به نظام عدالت کیفری ایران، به واکاوی ظرفیتهای نظریۀ بازسازیگرایی کلاینفلد در تبیین موانع ساختاری تحقق عدالت کیفری مردمسالار میپردازد. در این چارچوبِ نظری که عدالت را بهمثابۀ ارتباطْ مفهومپردازی میکند،گذار از پارادایم سنتی «حقوق کیفری بهمثابۀ کنترل» به معماری نهادی مبتنی بر سه اصل مشارکت، شفافیت و توازن نهادی، راهبرد بنیادین برای بازسازی اعتماد عمومی و ترمیم گسستهای هنجاری تلقی میگردد. یافتههای پژوهشْ حاکی از آن است که این اصول سهگانه در نسبت دیالکتیکی با یکدیگر قرار دارند، بهگونهای که فقدان یا ضعف هر یک، کارکرد کلی نظام عدالت کیفری را با اختلال مواجه میسازد. در نهایت، تحلیل تطبیقی انجامشده مؤید این گزاره است که مشروعیت در عصر کنونی نه بر مبنای کارآمدی فنی، که بر پایۀ عادلانه بودن فرایندهای تولید، اجرا و نظارت بر قدرت کیفری استوار گردیده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق کیفری مردمسالار؛ مشارکت مردمی؛ شفافیت قضایی؛ توازن نهادی؛ نظریۀ بازسازیگرایی | ||
| مراجع | ||
|
پروین، خیراله؛ فیروزی، مهدیه. (1401ش). شفافیت در امور عمومی بهمثابۀ راهکار جلب اعتماد عمومی با تأکید بر نظام حقوقی ایران. مطالعات حقوق عمومی، 52 (2)، 597- 616. https://doi.org/10.22059/jplsq.2019.281010.2009 تدین، عباس. (۱۳۹۷ش). حقوق اشخاص تحت بازداشت از منظر قانون آیین دادرسی کیفری ایران و مقامات دیوان کیفری بینالمللی. در: دایرةالمعارف علوم جنایی (جلد سوم، زیر نظر علیحسین نجفی ابرندآبادی). تهران: میزان. توجهی، عبدالعلی؛ محمدکورهپز، حسین. (1398ش). گونهشناسی محدودیتهای حق دسترسی به وکیل در جرایم امنیتی با تأکید بر مرحلۀ پیش دادرسی: مطالعۀ تطبیقی. پژوهش حقوق کیفری، 7 (27)، 75-108. https://doi.org/10.22054/jclr.2018.30544.1641 خاقانی اصفهانی، مهدی. (1403ش). حقوق کیفری در کشاکش خرد ابزاری و خرد ارتباطی؛ تأملی از منظر مکتب فرانکفورت. مطالعات فلسفۀ حقوق، 1 (2)، 97-120. خالقی، علی. (۱۳۸۳ش). علنی بودن دادرسی در پرتو اسناد بینالمللی و حقوق داخلی. پژوهشهای حقوقی، ۳(۵)، ۲۹-۴۹. خالقی، علی. (1404ش). نکتهها در قانون آئین دادرسی کیفری. تهران: مؤسسۀ مطالعات و پژوهشهای حقوق. دیوسالار، نادر؛ نجفی توانا، علی. (1399ش). چالشهای دفاع در حقوق کیفری ایران. تحقیقات حقوقی. 23(92)، 303-326. https://doi.org/10.22034/jlr.2018.111868.1090 دهقانی، علی؛ محمد، آشوری؛ و رحمدل، منصور. (1401ش). الزامات اصل بیطرفی در تحقیقات مقدماتی با چالشها و راهکارها در نظام دادرسی ایران. پژوهش حقوق کیفری، 10(39)، 9-37. https://doi.org/10.22054/jclr.2022.36537.1779 رحمانیان، حامد؛ حبیبزاده، محمدجعفر. (1392ش). ابزارگرایی کیفری؛ قلمرو، مفهوم، شاخصها. پژوهش حقوق کیفری، 2(5)، 47-71. رزمجویی، مهرداد؛ کوشا، جعفر؛ و شاملو، باقر. (1403ش). بررسی و تحلیل تطبیقی امنیت قضایی در ایران. دانشنامۀ فقه و حقوق تطبیقی، 2(1)، 154- 172. رمضانی قوامآبادی، محمدحسین. (1394ش). مطالعۀ تطبیقی وضعیت حقوقی سازمانهای مردمنهاد در ایران و فرانسه؛ از تأسیس تا فعالیت. حقوق تطبیقی، 6(2)، 541-567. https://doi.org/10.22059/jcl.2015.55775 رستمی، هادی. (1399ش). حقوق کیفری و لیبرالیسم. تهران: نگاه معاصر. شیری، عباس. (۱۳۹۷ش). عدالت ترمیمی. تهران: میزان. غلامی، حسین. (۱۴۰۳ش). «این» یک قانون نیست (تأملی حقوقی - فلسفی در مصوبۀ حجاب و عفاف). تحقیق و توسعه در حقوق کیفری و جرمشناسی، ۱(۲)، ۳۰۵-۳۳۲. https://doi.org/10.22034/jclc.2025.2051421.1154 مؤذنزادگان، حسنعلی؛ رهدارپور، حامد. (1397ش). اصل شفافیت قانون و جایگاه آن در رویۀ قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر و حقوق کیفری ایران. دیدگاههای حقوق قضایی، 23 (81)، 193-220. محمدی، شهرام. (1398ش). استحالۀ الگوهای ارزشی و نحوۀ انعکاس آن بر واکنشهای کیفری. در: دایرةالمعارف علوم جنایی، (به کوشش علیحسین نجفی ابرندآبادی). تهران: میزان. مسعودیان خوزانی، مرجان؛ قاسمی، قاسم؛ کارگری، نوروز؛ و مهرا، نسرین. (1403ش). قانونگذاری کیفری بیطرفانه؛ وحدتگرایی یا کثرتگرایی فرهنگی؟. آموزههای حقوق کیفری، 21(27)، 263-292. https://doi.org/10.30513/cld.2024.6380.2038 موسیزاده کوفی، مهدی؛ نجفی ابرندآبادی، علیحسین؛ شاملو، باقر؛ و محمودی جانکی، فیروز. (1402ش). نقش دموکراسی در مشروعیتبخشی سیاستگذاری و فرایند کیفری. تحقیقات حقوقی، 26(4)، 11-۳۶. https://doi.org/10.48308/jlr.2022.227031.2214 نجفی ابرندآبادی، علیحسین. (1392ش). درآمدی بر پژوهش در نظام عدالت کیفری؛ فرصتها و چالشها. در: بایستههای پژوهش در عدالت کیفری، (ج. 1). تهران: میزان. نجفی ابرندآبادی، علیحسین. (1401ش). حقوق کیفری آرایی سیاست جنایی در پرتو راهبردهای سیاست عمومی. در: حقوق کیفری پویا. تهران: میزان. نجفی ابرندآبادی، علیحسین. (1404ش). درآمدی بر سیاست کیفری عوامگرا. دیباچه در: لازرژ، کریستین. درآمدی بر سیاست جنایی. تهران: میزان. هژبرالساداتی، هانیه. (۱۳۹۲ش). عوامگرایی کیفری (بسترها، عوامل و آثار). تهران: میزان. Ackerman, B. (2000). We the people: The new separation of powers. Harvard University Press. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 201 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 244 |
||
