بازخوانی تحلیلی-نظری مؤلفههای انسانشناسی آقانورالدین عراقی و تطبیق اجمالی آن بر مبانی حکمت متعالیه | ||
| آموزههای فلسفۀ اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 20، شماره 37، دی 1404، صفحه 179-208 اصل مقاله (1.06 M) | ||
| نوع مقاله: علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/ipd.2025.7692.1667 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید فامیل دردشتی* 1؛ مهرداد حسن بیگی2 | ||
| 1دانشآموختۀ دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. | ||
| 2دانشآموختۀ دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| سید نورالدین اراکی، معروف به آقانورالدین عراقی، از علمای نامی معاصر به شمار میرود که با وجود تبحر تام در حوزۀ «فقه و اصول» و «تفسیر قرآن»، در زمینۀ «علوم عقلی» نیز شخصیتی صاحبنظر محسوب میشود. در این تحقیق، نگارندگان با روش توصیفی-تحلیلی بهدنبال استخراج و تبیین آراء و نظریات این شخصیت برجسته در حوزۀ «انسانشناسی» و تطبیق اجمالی این نظریات بر مبانی حکمت متعالیه هستند. از مهمترین مؤلفههای انسانشناسی عراقی میتوان به مواردی نظیر «باور به امر قدسی ملاک عقلانیت انسان»، «وجود انسان بهمثابۀ عالم صغیر مطابق با وجود عالم کبیر»، «نفس انسان بهمثابۀ حقیقتی سیار و شونده»، «بدن عنصری و فوق روح دو مرتبۀ ادنی و اعلای نفس انسانی»، «وصول به خداوند غایت و کمال نهایی نفس انسانی»، «هماهنگی میان عمل و شاکلۀ وجودی انسان»، «ایمان عامل اصلی قوت و استکمال نفس انسانی» و «رفع انانیت حکمت وضع مناسک شرعی» اشاره نمود. تطبیق اجمالی مؤلفههای مذکور بر مبانی حکمت متعالیه مبیّن این حقیقت است که این مؤلفهها با برخی از مبانی بنیادین حکمت متعالیه نظیر «ضرورت ازلی و عدم تناهی واجبتعالی»، «کل الکمال بودن واجبتعالی و مظاهر او»، «حرکت جوهری نفس»، «حقیقت واحد بودن نفس و بدن»، «اتحاد علم و عالم و معلوم» و «تعاکس احکام میان نفس و بدن» قابل تطبیق و تفسیر است. هدف از تطبیق مذکور تبیین استفادهای است که مرحوم عراقی در قامت یک «فقیه» و «مفسر» برجسته از ظرفیتهای حکمت متعالیه کرده است، که این تبیین خود شاهدی بر تعالی حکمت صدرایی بهواسطۀ رنگ و بوی دینی و قرآنی آن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نورالدین عراقی؛ انسانشناسی؛ ضرورت ازلیه؛ اتحاد علم و عالم و معلوم؛ تعاکس احکام میان نفس و بدن؛ مناسک شرعیه | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، ابوعلی. (۱۳۷۵). الإشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغه. ابنعربی، محیالدین. (۲۰۰۳). کتاب المعرفة (تحقیق و تصحیح محمدامین ابوجوهر). دمشق: دار التکوین للطباعة و النشر. استادی، رضا. (۱۳۷۵). شرح احوال آیتالله العظمی اراکی. اراک: انجمن علمی فرهنگی و هنری استان مرکزی. استادی، رضا. (۱۳۸۱). دانشمندان گلپایگان. قم: کنگره بزرگداشت علمای گلپایگان. تلمسانی، عفیفالدین سلیمان. (۱۳۷۱). شرح منازل السائرین. قم: انتشارات بیدارفر. خاکباز، علیاکبر. (۱۳۷۱). خاندان محسنی اراکی. بیجا: بینا. دهگان، ابراهیم. (۱۳۹۶). نور مبین. اراک: دانش کیان. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۰۲). مجموعة الرسائل التسعة. قم: مکتبة المصطفوی. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۹۸۱). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۱). ایقاظ النائمین. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسۀ تحقیقات فرهنگی. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۳). شرح اصول الکافی (تحقیق محمد خواجوی). تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۴۲۲ق). شرح الهدایة الأثیریة. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۹۴). نهایة الحکمة. قم: انتشارات امام خمینی. طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۰۲). بدایة الحکمة. قم: جامعه مدرسین. عراقی، نورالدین. (۱۳۶۲). العقل و القرآن (تصحیح حسین موسوی کرمانی و علیپناه اشتهاردی). قم: بنیاد فرهنگ اسلامی حاج حسین کوشانپور. فرغانی، سعیدالدین. (۱۳۷۰). مشارق الدراری: شرح تائیه ابن فارض (تصحیح سید جلالالدین آشتیانی). قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. نجفی، محمدحسن بن باقر. (۱۳۶۲). جواهر الکلام. بیروت: دار إحیاء التراث العربی. وکیلی طباطبایی تبریزی، رضا. (۱۳۹۵). تاریخ عراق. تهران: آیندگان. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 94 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 79 |
||