سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

سجادی, سیدآقاضیا, فخر زارع, سید حسین. (1404). نقش هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی از نگاه آیات قرآن کریم. , 31(131), 55-84. doi: 10.30513/iss.2025.6877.1394
سیدآقاضیا سجادی; سید حسین فخر زارع. "نقش هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی از نگاه آیات قرآن کریم". , 31, 131, 1404, 55-84. doi: 10.30513/iss.2025.6877.1394
سجادی, سیدآقاضیا, فخر زارع, سید حسین. (1404). 'نقش هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی از نگاه آیات قرآن کریم', , 31(131), pp. 55-84. doi: 10.30513/iss.2025.6877.1394
سجادی, سیدآقاضیا, فخر زارع, سید حسین. نقش هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی از نگاه آیات قرآن کریم. , 1404; 31(131): 55-84. doi: 10.30513/iss.2025.6877.1394

نقش هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی از نگاه آیات قرآن کریم

پژوهش های اجتماعی اسلامی
دوره 31، شماره 131، تیر 1404، صفحه 55-84    اصل مقاله (731.67 K)
نوع مقاله: علمی ترویجی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30513/iss.2025.6877.1394
نویسندگان
سیدآقاضیا سجادی* 1؛ سید حسین فخر زارع2
1دانشجوی دکتری قرآن و علوم گرایش علوم اجتماعی، سطح چهار حوزه، جامعه المصطفی العالمیه(ص)، قم، ایران.
2دانش آموخته دکتری، گروه علوم اجتماعی، جامعه المصطفی العالمیه (ص)، قم، ایران.
چکیده
شکاف و فاصلۀ طبقاتی به ویژه در صحنه اقتصادی، افزایش بی‌اعتمادی و گسست همبستگی و مشارکت اجتماعی را در پی دارد و این مسئله زمینه را برای تضعیف سرمایۀ اجتماعی فراهم می‌آورد. آگاه‌سازی جامعه به کارکرد هبه به عنوان یک ارزش‌ اجتماعی و نقش آن در کاهش فاصلۀ طبقاتی و بازتولید سرمایۀ اجتماعی، دغدغۀ اصلی این مقاله است، زیرا موجب می‌شود تمایل به این ارزش اجتماعی و اقبال به انجام آن توسط اعضای جامعه افزایش یابد و عرصه برای ایجاد اعتماد، همبستگی و مشارکت اجتماعی فراهم گردد. این جستار‌ با بهره‌گیری از نظریه کارکردی و روش تحلیلی توصیفی و تفسیر استنباطی، کارکردهای اجتماعی هبه را در ایجاد سه مؤلفه بنیادین سرمایۀ اجتماعی، یعنی اعتماد، هم‌بستگی و مشارکت اجتماعی از منظر قرآن مورد تحلیل علمی قرار داده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که از منظر آیات قرآن کریم هبه در بازتولید سرمایۀ اجتماعی و کاهش فاصلۀ طبقاتی کارکرد و تأثیر کاربردی ‌دارد.
کلیدواژه‌ها
هبه؛ قرآن؛ سرمایه اجتماعی؛ اعتماد اجتماعی؛ همبستگی اجتماعی؛ مشارکت اجتماعی
مراجع
قرآن کریم

  1. ابن‌ابی الجمهور، محمد بن زین الدین. (1405ق). عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة. قم: بی‌جا.
  2. ابن‌منظور الافریقی المصری، جمال‌الدین محمد بن مکرم. (1410ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
  3. ابوالفتح آمِدی. (1396ش). غرر الحکم و درر الکلم. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  4. امام خمینی(ره)، روح‌الله. (1378ش). صحیفۀ امام. قم: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  5. امام خمینی، سید روح الله. (1407ق). تحریر الوسیلة. بیروت: سفارت جمهوری اسلامی ایران.
  6. امیرکافی، مهدی. (1380ش). اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن. نمایه پژوهش. 5(18)، ص39-۴0.
  7. باربارا، بوث؛ و میشل بلر. (1382ش). اصطلاح‌نامه جامعه‌شناسی، (ترجمه مهوش معترف). تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
  8. بیرو، آلنو. (1380ش). فرهنگ علوم اجتماعی، (ترجمه باقر ساروخانی). تهران: کیهان.
  9. بیکر، واین. (1381ش). مدیریت و سرمایۀ اجتماعی، (ترجمۀ سید مهدی الوانی و محمدرضا ربیعی مدجین). تهران: سازمان مدیریت صنعتی.
  10. پاتنام، رابرت. (1380ش). دمکراسی و سنت‌های مدرن. ترجمه محمدتقی دل‌فروز. تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور.
  11. پیران، پرویز. (1392ش). مبانی مفهومی و نظری سرمایۀ اجتماعی. تهران: علم.
  12. پیربابایی، محمدتقی؛ فیروز آبادی، سید احمد؛ حجت، عیسی؛ سلطان‌زاده، محمد. (1395ش). دین و سرمایه اجتماعی: «واکاوی ظرفیت های اجتماعی جامعه اسلامی ایران». نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، ۶(۱)، ص107-128. https://doi.org/10.22059/jstmt.2017.63560
  13. جوادی آملی، عبدالله. (1387ش). تسنیم تفسیر قرآن کریم. قم: اسراء.
  14. حقى بروسوى، اسماعیل بن مصطفى. (بی‌تا). تفسیر روح البیان. بیروت: دار الفکر.
  15. دهخدا، علی‌اکبر. (1345ش). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
  16. الراغب الاصفهانی، حسین بن محمد. (1387ش). المفردات فی غریب القرآن. تهران: آرایه.
  17. رشید رضا، محمد. (1414ق). تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار. بیروت: دارالمعرفة.
  18. سید قطب، ابراهیم حسین. (1425ق). فى ظلال القرآن. بیروت: دار الشروق.
  19. شجاعی باغینی، محمد مهدی و همکاران‌. (1387ش). مبانی مفهومی‌ سرمایه اجتماعی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  20. طباطبایى، محمدحسین. (1374ش). ترجمه تفسیر المیزان. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامى.
  21. طبرسى، فضل بن‌حسن. (1375ش). ترجمه تفسیر جوامع الجامع. مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
  22. طبرسى، فضل بن‌حسن. (بی‌تا). ترجمه تفسیر مجمع البیان. تهران: بی‌نا.
  23. طبرى، محمد بن‌جریر. (1412ق). جامع البیان فى تفسیر القرآن (تفسیر الطبرى). بیروت: دار المعرفة.
  24. علیوردی‌نیا، اکبر. (1400ش). خودکشی در ایران؛ تبیین جامعه‌شناختی ایده‌پردازی و تمایل به خودکشی در تهران. تهران: آگاه.
  25. فجری، محمد مهدی. (1390ش). آثار فردی و اجتماعی اطعام. ماهنامه مبلغان، (۱۴۳)، 46- 64.
  26. فصیحی، امان الله. (1386ش). دین و سرمایۀ اجتماعی. مجله معرفت، (123)، 100-79.
  27. فیلد، جان. (1397ش). سرمایه اجتماعی، (ترجمه غلامرضا غفاری). تهران: نشر کویر.
  28. قماشی، سعید؛ آقاعلیان، زهرا. (1394ش). سرمایۀ اجتماعی و پیشگیری از جرم. تهران: مجد.
  29. کلینی، محمد بن یعقوب. (1429ق). کافی. قم: دارالحدیث.
  30. مکارم شیرازى، ناصر. (1371ش). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  31. منصوری، خلیل. (1388ش). اطعام و آثار اجتماعی و روانی آن از نگاه قرآن. پرتال جامع علوم و معارف قرآن. kayhannews; www.samamos.com; quran.isca.ac.ir
  32. میرزایی، خلیل. (1393ش). فرهنگ توصیفی علوم اجتماعی. تهران: فوژان.
  33. ناطق‌پور، محمد جواد؛ فیروزآبادی، سید احمد. (۱۳۸۴ش). سرمایه اجتماعی و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری آن در شهر تهران. مجله جامعه‌شناسی ایران، ۶(۴)، 5۹-91.
  34. نجفی، محمد حسن. (1368ش). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. تهران: دار الکتب الاسلامیة.
  35. نیکومرام، هاشم و همکاران. (1387ش). سرمایۀ اجتماعی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
  36. وثوقی، منصور؛ آرام، هاشم. (1388ش). بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در شهر خلخال (اردبیل). پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، ۳(۳)، 133-153.
  37. هیثمی، علی بن ابوبکر. (736- 807 ق). مجمع الزواید و منبع الفواید. محل نشر: بی‌جا.
  38. یاری، حامد؛ هزار جریبی، جعفر. (1391ش). بررسی رابطۀ احساس امنیت و اعتماد اجتماعی در شهروندان. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 1(۴)، 39 -58. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221453.1391.1.4.5.8
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 234
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 118