نقد و بررسی انگاره مصلحتاندیشی قرآن در بیان خلاف واقع | ||
| آموزههای قرآنی | ||
| مقاله 5، دوره 17، شماره 31، خرداد 1399، صفحه 101-128 اصل مقاله (507.48 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| مصطفی کریمی1؛ حمیدرضا مقیمی اردکانی* 2 | ||
| 1استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی | ||
| 2دانشجوی دکتری کلام اسلامی مٶسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی | ||
| چکیده | ||
| حکیمان استفاده از دروغ برای رسیدن به مصلحتی مهمتر را جایز میشمارند. آیا میتوان حتی احتمال بیان خلاف واقع را به خاطر مصلحتی در مورد کلام خدای حکیم معقول دانست؟ اگر این احتمال در مورد سخنان خداوند معقول باشد و عدم وقوع آن اثبات نشود، واقعنمایی قرآن مورد تردید خواهد بود. در نتیجه نمیتوان در حوزههای معرفتی از هدایتهای قرآنی به صورت یقینی بهره گرفت. نوشتار حاضر در ابتدا با روش عقلی و در ادامه از طریق تحلیل آیات قرآن، امکان راهیابی القاء خلاف واقع مصلحتی به قرآن کریم را رد کرده است. برخی دلیلهایی که برای رد این مدعا ارائه شده، ناکافی است، ولی تلاش شده برهانهای ارائهشده ترمیم و تکمیل شود و مدعا با برهان عقلی کافی به اثبات برسد و سپس با استناد به قرآن بر صحت این مدعا تأکید شود. نتیجه این است: قرآن کریم مصالحی مانند سطح فهم مخاطب، به زبان قوم سخن گفتن و مسائل هنری را مراعات کرده است؛ ولی لازمه آن، القاء مصلحتی خلاف واقع نیست و هیچ یک از مصادیقی که به عنوان دروغ مصلحتی مطرح میشود، شاهد بر این امر نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قرآن؛ مصلحتاندیشی؛ دروغ مصلحتی؛ واقعنمایی؛ رعایت سطح فهم مخاطبان؛ زبان قوم؛ ویژگیهای هنری | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,123 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 434 |
||