سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی

نقیبی, سید ابوالقاسم. (1399). قاعده گزینی در فقه عبادی. , 1(1), 147-164.
سید ابوالقاسم نقیبی. "قاعده گزینی در فقه عبادی". , 1, 1, 1399, 147-164.
نقیبی, سید ابوالقاسم. (1399). 'قاعده گزینی در فقه عبادی', , 1(1), pp. 147-164.
نقیبی, سید ابوالقاسم. قاعده گزینی در فقه عبادی. , 1399; 1(1): 147-164.

قاعده گزینی در فقه عبادی

آموزه‌های فقه عبادی
مقاله 7، دوره 1، شماره 1، آبان 1399، صفحه 147-164    اصل مقاله (409.16 K)
نوع مقاله: علمی پژوهشی
نویسنده
سید ابوالقاسم نقیبی*
دانشیار دانشگاه شهید مطهری
چکیده
قواعد فقه عبادی، حکم کلی شرعی است که غرض اهم مأموربه در آن حکم، امور اخروی است یا مکلف آن را به داعی امر امتثال کرده و قصد قربت، شرط صحت آن تلقی می‌شود. فقه‌پژوه در قاعده‌گزینی، برخی از قواعد فقه عبادی را از نصوص قرآنی اخذ می‌کند؛ مانند قاعده نفی عسر و حرج که آیه  وَمَا جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ€ مستند آن می‌باشد. همچنین برخی از قواعد فقه را از روایات برمی‌گزیند؛ چنان که قواعد «لا شکّ لکثیر الشکّ» و «لا تعاد» از آن جمله‌اند. همچنین با تتبع در آثار و آرای فقیهان در ابواب طهارت، صلاة، صوم، زکات، خمس، اعتکاف، حج و استقراء موارد و مصادیق، می‌توان به برخی قواعد فقه عبادی دست یافت؛ قواعدی چون «کلّ عبادة مشروط بالنیّة» از طریق استقراء و جمع‌آوری اشباه و نظایر تحصیل می‌شود. بنابراین قاعده‌گزینی در فقه عبادی علاوه بر نصوص آیات و روایات، از طریق استنباط حکم در اشباه و نظایر صورت می‌پذیرد.
کلیدواژه‌ها
فقه؛ قواعد فقه؛ عبادت؛ قاعده‌گزینی؛ قواعد فقه عبادی
مراجع
  1. ابن منظور افریقی مصری، ابوالفضل جمال‌الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، 1414 ق.
  2. ابوالصلاح حلبی، تقی‌الدین بن نجم‌الدین، الکافی فی الفقه، قم، بوستان کتاب، 1387 ش.
  3. بازلبنانی، سلیم رستم، شرح المجله، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  4. بحرانی آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهره، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1363 ش.
  5. جمعی از محققان، مأخذشناسی قواعد فقهی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1393 ش.
  6. حرّ عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، چاپ سوم، قم، مٶسسة آل البیتŒ لاحیاء التراث، 1374 ش.
  7. حسینی یزدی فیروزآبادی، سیدمرتضی، عنایة الاصول فی شرح کفایة الاصول، قم، فیروزآبادی، 1400 ق.
  8. راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، قم، دفتر نشر کتاب، 1404 ق.
  9. سلّار دیلمی، ابویعلی حمزة بن عبدالعزیز، المراسم العلویة فی الاحکام النبویه، بیروت، بی‌نا، 1980 م.
  10. شهابی، محمود، ادوار فقه، چاپ چهارم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1372 ش.
  11. صدوق، محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی، من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1413 ق.
  12. طباطبایی حکیم، سیدمحمدتقی، الاصول العامة للفقه المقارن، تهران، المجمع العالمی لاهل البیتŒ، 1418 ق.
  13. طبرسی، امین‌الدین ابوعلی فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، به کوشش گروهی از علماء، بیروت، اعلمی، 1415 ق.
  14. طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، تهران، مرتضوی، تهران، 1375 ش.
  15. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، نجف، مکتبة الامین، بی‌تا.
  16. عاملی جبعی (شهید ثانی)، زین‌الدین بن علی، مسالک الافهام فی شرح شرائع الاسلام، قم، دار الهدی للطباعة و النشر، بی‌تا.
  17. عاملی جزینی (شهید اول)، محمد بن جمال‌الدین مکی، القواعد و الفوائد، تحقیق عبدالهادی حکیم، قم، مکتبة المفید، بی‌تا.
  18. عاملی جزینی (شهید اول)، محمد بن جمال‌الدین مکی، موسوعة الشهید الاول (ج15): القواعد و الفوائد، قم، المرکز العالی للعلوم و الثقافة الاسلامیه، مرکز احیاء التراث الاسلامی، 1430 ق.
  19. غروی نائینی، محمدحسین، فوائد الاصول، تقریر محمدعلی کاظمی خراسانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417 ق.
  20. فاضل لنکرانی، محمد، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیله، قم، مرکز فقهی ائمه اطهارŒ، 1425ق.
  21. فاضل لنکرانی، محمد، سیری کامل در اصول فقه شیعه، قم، مرکز فقهی ائمه اطهارŒ، بی‌تا.
  22. فیض کاشانی، محمدمحسن بن شاه‌مرتضی، مفاتیح الشرائع، تهران، مدرسه عالی شهید مطهری، 1395 ش.
  23. محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه (بخش جزایی)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1395 ش.
  1. محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه (بخش مدنی)، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1392 ش.
  2. محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه (بخش مدنی 2)، تهران، سمت، 1374 ش.
  3. مصطفوی، سیدمحمدکاظم، القواعد: مائة قاعدة فقهیة معنی و مدرکًا و موردًا، چاپ سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1417 ق.
  4. مطهری، مرتضی، آشنایی با علوم اسلامی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1362 ش.
  5. مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه، قم، دار النشر الامام علی بن ابی‌طالب‰، 1425 ق.
  1. موسوی بجنوردی، سیدحسن بن آقابزرگ، القواعد الفقهیه، قم، دار الهادی، 1389 ش.
  2. موسوی خویی، سیدابوالقاسم، الهدایة فی الاصول، تقریر حسن صافی اصفهانی، قم، مٶسسه فرهنگی صاحب‌الامر، 1417 ق. (الف)
  3. موسوی خویی، سیدابوالقاسم، مصباح الاصول، تقریر سیدمحمدسرور واعظ‌حسینی بهسودی، قم، مکتبة الداوری، 1417 ق. (ب)
  4. موسوی سبزواری، سیدعبدالاعلی، تهذیب الاصول، چاپ سوم، بی‌جا، مٶسسة المنار، 1417 ق.
  1. نجفی، محمدحسن بن باقر، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تصحیح و تحقیق و تعلیق رضا استادی و ابراهیم میانجی، چاپ هفتم، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1981 م.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 670
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 384